Vier grote natuurbranden in twee dagen: waarom gebeurt dit zo vaak op militaire oefenterreinen?
In dit artikel:
In twee dagen tijd ontstonden vier forse natuurbranden op militaire oefenterreinen, wat extra scherp valt na eerdere zware incidenten. De grootste brak woensdag uit bij ’t Harde (Gelderland) en was zo omvangrijk dat de rook tot in Engeland zichtbaar was. Defensie bevestigt dat er werd geoefend; de Koninklijke Marechaussee onderzoekt nog of militairen direct verantwoordelijk zijn. Blussen werd bemoeilijkt doordat op sommige plekken munitie in de grond lag, waardoor brandweervoertuigen op paden moesten blijven en alleen gepantserde voertuigen het terrein in konden.
Andere recente branden waren op de Oirschotse Heide (een gebied van circa 500 x 500 meter), een terrein bij Weert — ook tijdens oefeningen — en een brand bij Assen waar op dat moment geen militaire activiteit was. Commandant der Strijdkrachten Onno Eichelsheim betreurt de hinder voor omwonenden, campings en de natuur, maar vindt het niet verantwoord om trainingen bij droogte te stoppen: “we moeten blijven oefenen om klaar te zijn voor crises,” zei hij tijdens een persmoment in Hilversum.
Natuurbranden tijdens militaire oefeningen zijn geen nieuw probleem. Volgens het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid ontstonden vorig jaar 124 branden op oefenterreinen, flink meer dan de 66 in 2024 — dat jaar kende landelijk veel minder incidenten omdat het minder extreem droog was (in totaal 170 natuurbranden tegen 846 in het droge jaar). Rook- en oefengranaten blijken vaak de boosdoener: zulke “rookpotten” geven niet alleen rook maar ook vonken of vlammen af, en bij droogte en wind vat heide of gras snel vlam. Een jaar geleden veroorzaakte een rookgranaat op de Ginkelse Heide een brand van 130 hectare, met evacuaties tot gevolg.
De krijgsmacht laat onderzoek doen door de Inspectie Veiligheid Defensie en zegt lessen te trekken, maar de uitkomsten zijn nog niet bekend. Advocaat Michael Ruperti, die militairen bijstaat in brandzaken, wijst op gebrekkige communicatie over voorschriften: militairen horen toestemming te krijgen van een terreinopzichter voordat ze oefenen, maar die controle lijkt niet altijd goed te functioneren. Buiten militaire terreinen woedde de afgelopen dagen ook een brand in de Amsterdamse Waterleidingduinen (ongeveer 800 m²), wat aangeeft dat het droge weer het risico op natuurbranden breed vergroot.