Videodeurbel in opmars: „Als bij moeder wordt aangebeld, kijken en praten we op afstand mee"
In dit artikel:
Videodeurbellen worden steeds vaker ingezet bij politiewerk en leveren regelmatig cruciale beelden op voor opsporing. Politiefunctionaris Sybren van der Velden Walda, projectleider van het landelijke team High Impact Crimes, zegt dat beelden van slimme deurbellen helpen bij het opsporen van fietsendieven, inbrekers en overvallers, en ook bij vermissingszaken. In diverse gevallen — van een viral video van een opdringerige glasvezelverkoper tot een inwoner die vanuit een vliegtuig zag hoe inbrekers zijn huis in Lochem benaderden — waren deurbelbeelden bepalend om daders te herkennen of acties te timen. Toen in Steenwijk een jongen vermist raakte, riep de politie burgers op hun deurbelbeelden te checken; het kind werd later levenloos gevonden.
Nationaal onderhoudt de politie sinds 2014 het programma Camera in Beeld, een database met circa 360.000 camera’s, waarvan ruim 97.000 particuliere apparaten zoals videodeurbellen. Burgers kunnen zich aanmelden, waardoor de politie snel weet waar bruikbare beelden te halen zijn en welk gezichtsveld een camera heeft. Bij incidenten kunnen beelden worden gevorderd; particuliere alarmcentrales kunnen bij signalen zelfs live beelden doorsturen naar meldkamers om inzet te coördineren.
Tegelijkertijd roept de opmars van videodeurbellen juridische en maatschappelijke vragen op. Veel apparaten filmen praktisch ook de openbare weg, terwijl de wet opname primair tot privéterrein toestaat. Politie en Openbaar Ministerie geven aan dat onjuist ingestelde beelden niet automatisch onbruikbaar zijn in strafzaken; jurisprudentie wijst er vaak op dat een verweer wegens onrechtmatige opname doorgaans faalt als politie vooraf niet bij de opname betrokken was. Wel weegt justitie af wanneer de identiteit van een burger die beelden levert moet worden afgeschermd om vergelding te voorkomen.
Critici, onder wie hoogleraar Marc Schuilenburg, waarschuwen voor normalisering van burgerbewaking en de sociale kosten daarvan: deurbelcamera’s versterken wantrouwen, verkillen buurtcontacten en scheppen een permanent gevoel van noodtoestand. Uit onderzoek onder Rotterdamse gebruikers blijkt dat eigenaren het gemak waarderen (bijv. pakketjes en toezicht op kinderen), maar ook dat constante meldingen leiden tot onrust en paranoia. Schuilenburg waarschuwt ook voor geopolitieke risico’s en dat veel data bij buitenlandse bedrijven (zoals Amazon) terechtkomen, met mogelijke toegang door buitenlandse overheden. Hij vreest dat politie-inzage in privécamera’s in de toekomst verder kan toenemen, zoals in de VS al gebeurt.
Samenvattend bieden videodeurbellen duidelijke opsporings- en veiligheidsvoordelen en geven ze gebruikers gemak en een gevoel van controle, maar ze roepen tegelijk privacy-, juridische- en maatschappelijke dilemma’s op die vragen om scherpere regulering en publieke discussie.