Victorie en forse tik op de kin: de ene stadspartij in Assen is blijkbaar de andere niet | Analyse
In dit artikel:
Bij de recente gemeenteraadsverkiezingen in Assen veranderde het politieke landschap flink: de lokale Stadspartij PLOP ging van vijf naar twee zetels, terwijl de net zo lokale beweging Assen Centraal uitgroeide naar zeven zetels. Ook de fusiepartij GroenLinks/PvdA kwam op zeven zetels en bleef daarmee stabiel tot licht winstgevend. ChristenUnie (4) verloor een zetel; VVD (3), D66 (3) en CDA (2) bleven gelijk; de SP zakte naar één zetel. De verschuivingen laten zien dat kiezers zoekend zijn naar nieuwe lokale alternatieven en dat proteststemmen zich deels anders verdelen.
De belangrijkste oorzaken van de kiezingsuitslag liggen in twee gevoelige dossiers van de afgelopen jaren. Ten eerste leidde de invoering van een zero-emissiezone in de binnenstad tot veel wrevel bij ondernemers. Na zware coronaperiodes en stijgende bedrijfskosten vroegen velen om uitstel om te kunnen investeren in schone bedrijfswagens; waar sommige gemeenten dat deden, bleef Assen bij de invoering. Dat bracht economische onvrede onder winkeliers en ondernemers.
Ten tweede veroorzaakte de geplande verlenging van het asielzoekerscentrum (AZC) aan de Schepersmaat veel weerstand bij omwonenden. Een belofte van maximaal tien jaar verblijf in het voormalige NAM-gebouw bleek in de praktijk niet als harde termijn te gelden; de gemeenteraad stemde voor verlenging tot 15 jaar en opvangcapaciteit tot duizend mensen. Burgemeester Marco Out verdedigde dat die tien jaar niet absoluut was binnen de overeenkomst met het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA), maar het gebrek aan een alternatief locatie en het niet nakomen van afspraken door het COA voedde het verzet.
Assen Centraal lijkt te profiteren van die onvrede en van een doordachte kandidatenlijst. Lijsttrekker Jan Talens wijst op de variatie in leeftijd en achtergrond bij AC-kandidaten — een mix van jong talent en lokale prominenten, waaronder vertegenwoordigers uit de Molukse gemeenschap en jonge nieuwe raadsleden die veel voorkeurstemmen kregen. Die samenstelling sprak volgens AC de kiezer aan en leverde vertrouwen en herkenbaarheid op. PLOP-lijsttrekker Henk Santing gaf aan niet precies te weten waarom zijn partij zoveel verlies leed; hij vermoedt dat de partij iets verkeerd deed of naliet, maar kon geen concrete verklaring geven.
Daarnaast speelt de opkomst van rechtse en protestpartijen een rol. Waar PLOP vroeger een brede protesthaven was, bieden nu PVV, FvD en lokale partijen als Leefbaar Assen alternatieven voor ontevreden kiezers. Daardoor werden proteststemmen versnipperd; dat lijkt mede bijgedragen te hebben aan PLOP’s terugval terwijl andere partijen hun posities hielden.
De politieke consequenties zijn duidelijk: de Assense raadszaal wordt naar verwachting polariserender. Waar men gewend was aan gedisciplineerde, relatief rustige debatten, belooft de komst van partijen als PVV en FvD scherpere toonzetting en felle discussies over thema’s als asielopvang, veiligheid en klimaat. De oproep blijft dat debatten emotioneel mogen zijn, maar binnen fatsoensgrenzen en met respect voor elkaar gevoerd moeten worden.
Achtergrondcontext: PLOP is van oorsprong een protestpartij, opgericht in 1993 door Willem Homan om het lokale bestuur op te schudden. Assen Centraal werd vier jaar geleden opgericht door oud-PvdA’ers Luc Rengers en Albert Smit en profileert zich als een pragmatische, sociaal-democratische stadspartij die Asser belangen voorop zet. De laatste verkiezingen tonen dat lokale profilering, kandidatenkeuze en concrete kwesties in het straatbeeld sterk bepalen hoe de electoraat zich heroriënteert.