Wie verwacht ziek te worden, wordt ook echt zieker

In dit artikel:

Het nocebo-effect is het spiegelbeeld van het placebo-effect: de verwachting dat iets je ziek zal maken, kan daadwerkelijk klachten versterken. Een bekend voorbeeld dateert uit 1999 in België, toen honderden scholieren zich ziek meldden na het drinken van Coca‑Cola; onderzoekers denken dat een combinatie van een mogelijk probleem bij de eerste incidenten en toenemende verwachting van ziek worden veel van de daaropvolgende klachten verklaart.

Aleksandrina Skvortsova (Universiteit Leiden) licht toe dat mensen met veel eerdere mislukte behandelingen vaak verwachten dat nieuwe therapieën ook niet werken, en dat het brein die verwachting omzet in meer angst en meer ervaren klachten. Nieuw onderzoek, deels uitgevoerd met muizen, ondersteunt dit: dieren die een pijnlijke ervaring in een specifieke ruimte ondergingen, werden bij terugkeer nerveuzer in die ruimte; muizen die een soortgenoot pijn zagen lijden, reageerden ook gevoeliger. Met moderne methoden konden onderzoekers tonen welke hersengebieden bij dat leer‑ en verwachtingsproces betrokken zijn.

De bevindingen benadrukken dat nocebo‑reacties geen “maar tussen de oren” zijn: ze hebben meetbare effecten in het brein. Voor de praktijk betekent dit dat zorgverleners zorgvuldig moeten communiceren over risico’s en bijwerkingen; bewustzijn van het nocebo‑effect lijkt ook zelf het risico op sterke nocebo‑klachten te verkleinen.