Verstoten aapje Punch gebruikt knuffel om verlies te verwerken: 'Biedt troost'

In dit artikel:

In een dierentuin in Tokio is een filmpje miljoenen keren bekeken van Punch, een pasgeboren Japanse makaak die door zijn moeder werd verstoten. Omdat de moeder geen verzorging bood, namen de dierverzorgers het jong over en gaven hem een orang-oetangknuffel die Punch stevig vasthoudt. De beelden roepen veel herkenbare emoties op bij kijkers en wetenschappers.

Leidse hoogleraar Mariska Kret legt uit dat er verschillende redenen kunnen zijn waarom een moeder een jong afstoot: van gezondheidsproblemen bij het jong tot een gebrek aan voorbeeldgedrag bij de moeder zelf. Volgens haar vormen zachte voorwerpen voor apen vaak een troostmiddel; ze helpen bij rouwverwerking en bieden een gevoel van veiligheid wanneer fysieke hechting met de moeder ontbreekt. Onderzoek toont bovendien aan dat fysiek contact tussen moeder en jong bij zoogdieren cruciaal is en soms belangrijker dan voeding.

In Nederlandse Apenheul benadrukt gedragsbioloog Lisette van den Berg dat het gebruik van knuffels door verzorgers zelden en alleen in uiterste gevallen gebeurt, bijvoorbeeld bij bedreigde soorten. Ze waarschuwt dat te grote hechting aan een knuffel de mogelijkheid om weer contact te leggen met de eigen soort kan bemoeilijken. Bij sociale soorten zoals de Japanse makaak zijn familiebanden essentieel; een langdurige binding met een pluchen object kan integratie in de groep ondermijnen.

De dierentuin meldt dat Punch in een andere groep is geplaatst zodat hij contact met soortgenoten kan hebben, maar Van den Berg twijfelt of volledige sociale integratie nog haalbaar is door de sterke band met de knuffel. Algemeen advies uit de wetenschappelijke en dierenparkpraktijk is dat knuffels soms nuttig zijn als tijdelijke troost, maar dat re-integratie en contact met soortgenoten voor jonge apen van groter belang blijven.