Verstoort China de markt met vals spel?

In dit artikel:

In een kort voor Prinsjesdag verschenen commentaar wordt het WRR-rapport *Strategisch handelen over China* kritisch besproken. Volgens WRR-auteur Haroon Sheikh loopt China voorop in de innovatierace doordat het al vóór de start voordelen heeft gecreëerd met subsidies en een lage wisselkoers. Daardoor kunnen Chinese bedrijven technologie volgens de WRR ongeveer 30 procent goedkoper leveren dan Europese concurrenten. De auteur betwijfelt echter of deze voordelen daarom als ‘kunstmatig’ of oneerlijk moeten worden bestempeld.

Subsidies kunnen volgens hem ook als langetermijninvesteringen worden gezien. Door marktaandeel te veroveren en technologie goedkoper te maken, leveren ze mogelijk veel meer op dan ze kosten. Duitsland wordt aangehaald als voorbeeld van de nadelen van onzeker beleid: het stopte eind 2023 voortijdig met de aankoopsubsidie voor elektrische auto’s en voerde die in 2026 opnieuw in. De tussenliggende onzekerheid zou hebben bijgedragen aan het ontbreken van een sterke Europese elektrischeauto-industrie, terwijl China zijn sector langdurig ondersteunde.

Ook China’s wisselkoersbeleid hoeft volgens de auteur geen marktverstoring of valsspelen te zijn. Beijing houdt de kapitaalmarkt onder controle en kan daardoor de munt relatief goedkoop houden, wat de export, productiecapaciteit en innovatie stimuleert. De vraag is volgens hem waarom financiële markten in Londen en New York de wisselkoers zouden moeten bepalen in plaats van de Chinese overheid.

Met verwijzing naar de econoom Ha-Joon Chang stelt het commentaar dat Nederland, Groot-Brittannië, Frankrijk, Duitsland en de Verenigde Staten tijdens hun eigen industrialisatie eveneens staatssteun, handelsmonopolies en andere vormen van overheidssturing gebruikten. Pas toen zij rijk waren geworden, gingen ze vrijhandel en een ‘gelijk speelveld’ bepleiten. Europa zou nu volgens de auteur worden belemmerd door datzelfde ideaal. De WRR heeft gelijk dat Europa een sterker innovatiesysteem nodig heeft, maar zou volgens deze analyse niet moeten vasthouden aan een scherpe tegenstelling tussen eerlijke concurrentie en overheidssteun.