Verslaafd en te kijk gezet: hoe de overheid de privacy van zieke zorgverleners schendt

In dit artikel:

Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) publiceert op een openbare lijst de volledige namen, woonplaatsen, beroepen en redenen voor maatregelen tegen 261 zorgverleners. Daaronder vallen ook gezondheidsgegevens, zoals alcohol-, drugs- of medicijnmisbruik, psychische klachten en lichamelijke beperkingen. Sinds 2020 zijn minstens 32 zorgverleners om gezondheidsredenen opgenomen.

De kwestie kwam aan het licht rond een inmiddels 30-jarige anesthesiemedewerker en verpleegkundige. Hij reed vijf jaar geleden met 1,18 promille alcohol in zijn bloed naar huis nadat hij na een nachtdienst in zijn auto was gaan drinken. Daarna stapelden de incidenten zich op. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd legde hem vorig jaar een tijdelijk beroepsverbod op; het medisch tuchtcollege maakte dat onlangs definitief. Hij mag nooit meer in de zorg werken. Zijn familie hoorde dit naar eigen zeggen via de media.

Hoewel de inspectie zijn verbod publiek aankondigde, liet zij zijn voornaam aanvankelijk weg. Via zijn openbare BIG-nummer en de lijst van het Centraal Informatiepunt Beroepen Gezondheidszorg (CIBG) zijn echter zijn volledige identiteit en de reden van de maatregel te achterhalen. De lijst is direct door iedereen te downloaden. Alleen zorgverleners met een BIG-registratie vallen onder deze proactieve publicatie; dat is ongeveer een kwart van alle zorgverleners.

Privacy- en gezondheidsrechtsexperts Theo Hooghiemstra, Shirin Slabbers en Martin Buijsen betwijfelen of deze werkwijze verenigbaar is met de AVG. Informatie over verslaving en andere aandoeningen geldt als bijzonder persoonsgegeven. Volgens hen is het beroepsverbod voldoende om patiënten te beschermen en voegt publieke schande niets toe aan de veiligheid. Zij verwijten VWS bovendien dat het zelf categorieën voor gezondheidsgegevens heeft opgesteld zonder dat de wet die expliciet noemt.

Minister Mirjam Sterk zegt dat openbare identificatie noodzakelijk is om de aard van het verwijt duidelijk te maken en dat VWS de wet volgt. De Autoriteit Persoonsgegevens heeft de werkwijze nooit eerder getoetst, maar gaat na vragen van Follow the Money met Sterk in gesprek. Dat overleg wordt naar verwachting in oktober gehouden. De AP twijfelt niet direct aan de wettelijke grondslag, maar onderzoekt wel of VWS de privacy van (ex-)zorgverleners zo beperkt mogelijk beschermt.