Verrassende velduilen

In dit artikel:

Vogelonderzoeker en oud-medewerker van Vogelbescherming Gerrit Gerritsen gebruikte een drone met warmtecamera om in de IJsseldelta bij Zwolle een broedplek van de velduil (de zogenaamde ‘zwerfuil’) op te sporen en daarmee één jong te redden. Begin april steeg de drone tot zo’n 40 meter om het koude, vogelrijke grasland op warmtebronnen te scannen; warme dieren verschijnen als witte stippen op het scherm. Na het herkennen van hazen en kieviten ontdekte het team een diep weggedoken velduil met vier eieren in het nest.

Velduilen zijn nomadische vogels die alleen in jaren met veel veldmuizen in ons land broeden; nadat ze lange tijd afwezig leken (laatste duidelijke aanwezigheid in de IJsseldelta in 1976), werden in 2014 plots weer meerdere nesten gevonden en nu opnieuw — een bemoedigende aanwijzing van muizenrijke omstandigheden. Het probleem is dat velduilen overdag nauwelijks zichtbaar zijn en overal in graslanden kunnen broeden, waaronder intensief beheerde raaigraspercelen. Maaien betekent vaak het einde van het nest en sterfte van jongen, dus vroegtijdige opsporing is cruciaal.

Op 12 mei voerde het team een vervolgvlucht uit omdat jonge velduilen na ongeveer twee weken uit het nest kruipen en zich verspreiden over het veld. Ze vonden vijf jongen: vier in een perceel dat pas na 15 juni gemaaid wordt, maar één jong lag juist in het perceel dat wél gemaaid zou worden. Dat jong werd verplaatst naar het veilige perceel, waardoor het waarschijnlijk kan opgroeien totdat het eind mei leert vliegen en daarna nog twee maanden bij de ouders blijft.

Het verhaal illustreert hoe drones met thermische detectie steeds vaker worden ingezet in vogelbescherming: ze maken verborgen nesten zichtbaar, helpen tijdig ingrijpen bij maaiplannen en vergroten zo de overlevingskansen van gevoelige soorten zoals de velduil.