Vernuft, taal, powerplay en vleierij: zo kreeg Mark Rutte de Navo naar 5 procent

In dit artikel:

Mark Rutte heeft een doorbraak gerealiseerd binnen de NAVO: voortaan zullen Europese lidstaten aanzienlijk meer gaan uitgeven aan hun eigen defensie, met als richtlijn een norm van 5 procent van het bbp. Nog zes maanden geleden werd dit doel als onrealistisch bestempeld, maar op een top in Den Haag is het nu officieel bekrachtigd. Deze verhoging komt voort uit de politieke druk, vooral aangejaagd door de Amerikaanse president Donald Trump, die stelde dat alle NAVO-leden zich hieraan moesten committeren.

Hoewel de oorspronkelijke 5 procent geen directe militaire analyse als basis had, klopte het deel van 3,5 procent dat gericht is op traditionele wapens en militaire capaciteiten wel met berekeningen van NAVO-generaal staf. De overige 1,5 procent is bestemd voor investeringen die de algemene weerbaarheid vergroten. Rutte heeft geopolitiek en diplomatiek ingezet om landen die aarzelden, zoals Spanje, alsnog over de streep te trekken door ruimte in de formulering te laten en afspraken over langere termijnen te maken: de volledige norm hoeft pas in 2035 behaald te zijn, met een eerste evaluatie in 2029.

Rutte toonde zich als vaste onderhandelaar zowel vastberaden als strategisch slim, waarbij hij ook druk zette op politieke leiders in België en Luxemburg om niet te vertragen. Naast diplomatie richtte hij zich direct tot de Europese burger, waarbij hij benadrukte dat een oorlogsmentaliteit nu noodzakelijk is, gezien de toenemende Russische dreiging. Hij gebruikte daarbij ook emotionele en confronterende taal om het belang van defensie-uitgaven te onderstrepen.

De Amerikaanse president Trump prees Rutte expliciet via een sms en bracht hem een eerbetoon door een overnachting aan te bieden in Paleis Huis ten Bosch, wat het belang van de samenwerking symboliseert. Hoewel de afspraak historisch is, erkent Rutte dat het daadwerkelijke verhogen van de defensie-uitgaven door alle landen nog een flinke uitdaging wordt. De gekozen lange termijn en evaluatiemomenten zijn concessies die gekozen zijn om draagvlak te behouden.

Samenvattend markeert deze NAVO-beslissing een significant omslagpunt in de Europese defensiepolitiek, mede gedreven door de veranderde geopolitieke context en de druk van de Verenigde Staten. Rutte ziet dit als een beginfase in een lang traject van versterking van de collectieve veiligheid binnen Europa.