Vernietigend rapport: miljarden extra naar onderwijs, maar leerlingen blijven achteruitgaan

In dit artikel:

De Nieuwe Denktank concludeert in het rapport *Het mysterie van de verspilde onderwijsmiljarden* dat het Nederlandse onderwijs niet beter wordt, ondanks jaren van meer geld, meer plannen en meer advies. Volgens de onderzoekers zijn de basisvaardigheden van leerlingen — lezen, schrijven en rekenen — al langere tijd in verval, terwijl de uitgaven juist sterk zijn gestegen, onder meer door het Nationaal Programma Onderwijs van 8,5 miljard euro na corona.

De denktank wijst vooral op een bestuurlijk probleem: veel organisaties, zoals het ministerie van OCW, de Onderwijsraad, de Inspectie en sectorraden, hebben invloed op beleid, maar niemand is echt eindverantwoordelijk voor de resultaten in de klas. Daardoor ontstaat volgens het rapport een “bestuurlijke spaghetti” waarin problemen worden geanalyseerd, besproken en opnieuw geagendeerd, zonder dat leerlingen merkbaar beter gaan presteren.

De Onderwijsraad fungeert in het rapport als voorbeeld van dat systeem. De raad bepaalt mede welke thema’s politiek aandacht krijgen, maar draagt geen directe verantwoordelijkheid voor de uitkomst. Vooral twee recente adviezen krijgen stevige kritiek. Het advies over talige diversiteit zou te vaag en slecht onderbouwd zijn, omdat verschillende onderwijsproblemen door elkaar worden gehaald. Ook het pleidooi om leerlingen later te selecteren vindt de denktank onvoldoende uitgewerkt, omdat de praktische gevolgen, kosten en alternatieven te weinig zijn onderzocht.

Volgens De Nieuwe Denktank kosten zulke adviezen niet alleen geld van de raad zelf, ruim 3 miljoen euro per jaar, maar vooral via vervolgonderzoek, pilots, overleg en extra verantwoording. De conclusie is dat extra geld en nieuwe plannen het onderwijs niet redden zolang invloed en verantwoordelijkheid niet samenkomen: wie beleidsmacht heeft, moet ook aanspreekbaar zijn op de gevolgen.