Verkiezingsupdate VS | Republikeinen lijken pijnlijke midterms tegemoet te gaan
In dit artikel:
NU.nl houdt je wekelijks bij over de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen van 3 november en plaatst de belangrijkste ontwikkelingen in context. Hoewel de president zelf niet op het stembiljet staat, gelden midterms als een referendum op zijn beleid: het Huis van Afgevaardigden bepaalt de begroting en de Senaat bevestigt benoemingen van ministers en rechters, waardoor de uitslag de rest van een presidentschap sterk kan beïnvloeden.
Historisch gezien zijn midterms doorgaans ongunstig voor de partij van de zittende president. Sinds de Tweede Wereldoorlog wisten alleen Bill Clinton en George W. Bush hun partijen halverwege het presidentschap lichte winst in het Huis te bezorgen. Recentere voorbeelden tonen scherpe verliezen: de Republikeinen verloren 40 zetels in 2018, de Democraten 63 in 2010 (het grootste verlies sinds 1938) en negen zetels in 2022 — een uitkomst die destijds door Democraten bijna als redelijk resultaat werd gevierd.
Actuele verkiezingsmodellen geven de Democraten goede vooruitzichten voor het Huis: The Economist modelleert 98 procent kans op een meerderheid, Race to the WH rekent op 79 procent. Voor de Senaat zijn de kansen minder duidelijk; The Economist schat daar 47 procent. Peilingen en modellen zijn echter onzeker en zes maanden kunnen veel veranderen, maar op basis van historische trends en de huidige onpopulariteit van de regering lijken Republikeinen in gevaar te komen.
In een aanvullend interview licht Richard L. Hasen, hoogleraar verkiezingsrecht en politicologie aan UCLA, de belangrijkste risico’s toe. Hij stelt dat Amerikaanse verkiezingen over het algemeen degelijk georganiseerd zijn, maar waarschuwt voor reële bedreigingen — vooral wanneer races erg krap verlopen. Bij nauwe marges wordt manipulatie eenvoudiger, niet zozeer aan de stembureaus zelf, maar “aan de achterkant”: bij tellingen, hertellingen en de certificatie van resultaten. Mogelijke vormen van inmenging zijn druk op verkiezingsambtenaren om regels te wijzigen, het vervangen van functionarissen door zogeheten ‘verkiezingsontkenners’, en rechterlijke beslissingen die met terugwerkende kracht procedures veranderen of zelfs pogingen om stembiljetten in beslag te nemen, waarmee de keten van bewijs wordt verbroken.
Hasen wijst ook op het grote effect van desinformatie: beweringen dat verkiezingen gestolen zijn ondermijnen burgervertrouwen — iets wat volgens hem in sterke mate door Donald Trump is aangewakkerd. Herstel van vertrouwen vergt heldere, betrouwbare informatie van verkiezingsambtenaren, transparantie en snelle uitslagen, maar hij waarschuwt dat sommige kiezers onvermurwbaar zullen blijven.