Verkiezingen Servië: studentenlijst wint, Vučić verliest

In dit artikel:

De Servische studentenbeweging heeft zondag de parlementsverkiezingen gewonnen. Volgens voorlopige cijfers van de kiescommissie RIK kreeg haar Studentska lista 52,54 procent van de stemmen, tegenover 39,29 procent voor de lijst van de regerende SNS van Aleksandar Vučić. Een prognose van Ipsos en CeSID geeft de studentenlijst ongeveer 140 van de 250 zetels, ruim boven de meerderheid van 126. De opkomst bedroeg 68,78 procent, de hoogste sinds het uiteenvallen van Joegoslavië.

Vučić erkende kort na sluiting van de stembureaus zijn nederlaag. Hij stelde dat de uitslag neerkwam op de legitimering van een revolutie die volgens hem steun kreeg uit Europa en de Verenigde Staten. Vučić was eind september afgetreden als president om als lijsttrekker aan de verkiezingen mee te doen; een derde presidentiële termijn was grondwettelijk niet toegestaan.

Hoewel de beweging geen studenten op haar kandidatenlijst heeft staan, bestaat die uit 250 deskundigen, hoogleraren, sporters en boeren. Meer dan 160 kandidaten zijn gepromoveerd. De lijst wordt aangevoerd door cardioloog en hoogleraar Ilija Srdanović, maar de beweging zegt geen leider te hebben en heeft nog geen kandidaat voor het premierschap aangewezen.

De protestbeweging ontstond na het instorten van een stationsluifel in Novi Sad op 1 november 2024, waarbij zestien mensen omkwamen. De ramp leidde tot langdurige demonstraties tegen corruptie en vermeende banden tussen bedrijven die bij de renovatie betrokken waren en de SNS. De partij ontkent die beschuldigingen.

De Europese Unie reageerde positief. Eurocommissaris Marta Kos en EU-leiders boden steun aan voor hervormingen en benadrukten dat de deur naar EU-lidmaatschap openstaat. De studenten willen daarover een referendum houden en blijven Kosovo als onderdeel van Servië beschouwen. Waarnemers meldden bij bijna een derde van de gecontroleerde stembureaus druk op kiezers of personeel, hoewel de kiescommissie de meeste klachten als gering bestempelde. Na de definitieve uitslag komt het parlement bijeen en moet het vervroegde presidentsverkiezingen uitschrijven, uiterlijk op 27 december. Tot er een nieuwe regering is, blijft Đuro Macut premier.