Vergrijzing raakt ook het onderhoud van bruggen
In dit artikel:
Bij Hooipolder op de A27 werd vorige week een opvallende operatie uitgevoerd: in een korte periode werd een onderdoorgang op zijn plek geschoven als onderdeel van de werkzaamheden voor een nieuwe aftakking van de A59. Het werk — live te volgen — maakt deel uit van een groot project om de filedruk tussen Utrecht en Breda te verminderen, met oorspronkelijk een oplevering in 2031. Rijkswaterstaat waarschuwde echter onlangs dat het project langer zal duren omdat er onvoldoende geld gereserveerd is om het eerdere tijdschema te halen.
De tekortschietende onderhoudsbudgetten zijn geen incident. Een bouwer vertelde over een spoedreparatie aan een sluis nadat uitgesteld onderhoud leidde tot defecte deuren. Zulke voorbeelden wijzen op een groeiende onderhoudsachterstand: bruggen en kunstwerken uit de jaren zestig en zeventig — zoals de Merwedebrug, Haringvlietbrug, Zeelandbrug, Van Brienenoordbrug en de Moerdijkbrug — naderen het einde van hun levensduur of blijken al structurele beperkingen te hebben. In 2016 leidde dat zelfs tot een plotselinge afsluiting van de Merwedebrug voor zware voertuigen uit veiligheidsoverwegingen.
De kernoorzaak is demografisch en financieel: de vergrijzing drukt zwaar op collectieve uitgaven. Rond 1970 ging bijna 3% van het bbp naar infrastructuur; nu is dat minder dan de helft. Tegelijkertijd zijn de zorguitgaven gestegen van circa 2–3% van het bbp toen tot meer dan 10% nu, en sinds 2024 wordt meer dan de helft van de AOW uit belastingopbrengsten gefinancierd. De Studiegroep Begrotingsruimte noemt de vergrijzing het belangrijkste toekomstige financiële probleem. Dat betekent dat keuzes onvermijdelijk zijn bij de komende kabinetsformatie: extra geld is nodig voor defensie, het veiligstellen van economisch verdienvermogen en het wegwerken van achterstanden in onderhoud, maar die middelen moeten ergens anders vandaan komen.
Terwijl Nederland worstelt met krappe budgetten, nam Duitsland in maart het besluit een fonds van 500 miljard euro op te zetten om infrastructuur te versnellen — mede ingegeven door de gevolgen van nalatig onderhoud na de instorting van een brug in Dresden. Conclusie: technische knappe acties zoals Hooipolder vallen op, maar structurele investeringen en politieke prioritering blijven nodig om veilig en toekomstbestendig netwerkbeheer te garanderen.