Vergrijzing onder tbs'ers: 'Bij dementie heeft behandeling geen zin'
In dit artikel:
Het aantal tbs-patiënten van 65 jaar en ouder is in tien jaar tijd meer dan verdubbeld tot ruim honderd, waardoor klinieken worstelen met ouderdomsproblemen zoals dementie. Door combinaties van lange gevangenisstraffen gevolgd door tbs komen sommige verdachten pas op hoge leeftijd in behandeling; voorbeelden uit recente zaken zijn de dader van de dubbele moord in Alblasserdam (30 jaar cel plus tbs) en Thijs H. (22 jaar plus tbs). Omdat rechters tbs kunnen blijven verlengen als er een reëel risico op herhaling is, blijven ook dementerende tbs-patiënten in gespecialiseerde klinieken terwijl behandeling voor hen vaak niet meer effectief is.
Klinieken signaleerden dat dementie en andere fysieke beperkingen de behandelopzet ondermijnen. GZ-psycholoog Suzanne van Vugt (Pompekliniek, Nijmegen) legt uit dat tbs-behandeling gericht is op vaardigheden en zelfinzicht, wat weinig zin heeft bij ernstig geheugenverlies. TBS Nederland (vertegenwoordigt elf klinieken) meldt dat meerdere patiënten feitelijk niet meer behandeld kunnen worden. Dit kost niet alleen menselijk maar ook grote financiële middelen: een tbs-plek kost honderden euro’s per dag en is schaars; momenteel wachten ongeveer 270 mensen in de gevangenis op een behandelplek terwijl zij hun straf al hebben uitgezeten.
Personeel kampt bovendien met zorgvragen waarvoor ze niet zijn opgeleid: hulp bij wassen, voeden en incontinentiezorg. Het inhuren van externe verpleegkundigen is niet eenvoudig vanwege veiligheidsoverwegingen. Verpleeghuizen weigeren doorgaans opname vanwege het forensische risico, waardoor een woonvorm met speciaal opgeleid personeel ontbreekt. TBS Nederland pleit voor de ontwikkeling van een ‘forensisch verpleeghuis’ om passende zorg te bieden en behandelplaatsen in klinieken vrij te maken.
Het ministerie van Justitie en Veiligheid erkent het probleem en noemt plannen voor ongeveer vijftig nieuwe plekken, maar concrete timing ontbreekt. De situatie vormt een knelpunt tussen rechtsbescherming, publieke veiligheid, zorgcapaciteit en kosten.