Vergrijzend Japan omarmt de toerist, maar weert migranten die de economie laten draaien
In dit artikel:
De verkiezingen in Japan morgen lijken op papier een formaliteit: peilingen geven premier Sanae Takaichi’s Liberaal-Democratische Partij (LDP) een comfortabele meerderheid van ongeveer 300 van de 465 zetels. Tegelijkertijd markeert de stembusgang een verschuiving in toon: zorgen over immigratie en nationalistische retoriek domineren het debat, ook al blijft de regering toerisme actief aanjagen.
Japan kampt met een forse vergrijzing: bijna een derde van de bevolking is ouder dan 65, waardoor nu ongeveer twee werkenden het pensioen van één gepensioneerde financieren (in de jaren 60 waren dat er nog negen). De beroepsbevolking krimpt en naar schatting ontstaat er tegen 2040 een tekort van ruim 11 miljoen arbeidskrachten. Om de economie draaiende te houden nam het aantal buitenlandse werknemers onder LDP-beleid sterk toe: van circa 900.000 in 2015 naar 2,57 miljoen tien jaar later.
Tegelijk groeit het toerisme snel: in 2024 kwamen naar schatting 42 miljoen bezoekers, goed voor zo’n 50 miljard euro aan bestedingen, en de regering streeft naar 60 miljoen toeristen in 2030. Die toename heeft echter geleid tot zichtbare spanningen op straat en op sociale media, waarbij het onderscheid tussen toeristen en migranten in het publieke debat vaak vervaagt.
Desinformatie speelt een belangrijke rol: onderzoek wees uit dat tijdens de vorige verkiezingen zes op de tien Japanners misleidende berichten over buitenlanders te zien kregen, en een derde daarvan die berichten geloofde. Radicaal-rechtse partijen zoals Sanseito profiteerden eerder van deze onvrede en behaalden onverwacht zetels met anti-immigratieprogramma’s. De LDP heeft onder Takaichi een deel van die agenda overgenomen; eind vorig jaar kwam er een speciaal ministerschap voor het “buitenlandervraagstuk” onder Kimi Onoda.
Praktische gevolgen zijn concreet: visa en verblijfsverlengingen zijn fors duurder geworden (in sommige gevallen tot ruim 560% stijging) en het aantal deportaties is verdubbeld. Toeristen worden grotendeels ongemoeid gelaten. Critici waarschuwen dat de maatregelen vooral laagbetaalde buitenlandse werknemers treffen — juist de groep die de Japanse economie ondersteunt — en dat de maatregelen het toerismeprobleem nauwelijks adresseren. Ondanks dat steunt zo’n 70% van het publiek de premier, waardoor het conflict tussen economische noodzaak en nationalistische politiek voorlopig voortduurt.