Verduurzamen loont voor lagere inkomens, maar is niet altijd mogelijk

In dit artikel:

Het Centraal Planbureau (CPB) stelt dat de huidige hogere energieprijzen voor de meeste Nederlanders slechts beperkt voelbaar zijn, maar dat er wél duidelijk aanwijsbare risicogroepen zijn die fors geraakt kunnen worden. Gemiddeld verliest een doorsnee huishouden minder dan 1% van het besteedbaar inkomen als prijzen zich ontwikkelen volgens de huidige verwachtingen. Dat is ver verwijderd van de omvang van de energiecrisis van 2022.

Toch kunnen huishoudens met lage tot modale inkomens die in relatief grote, oudere woningen wonen en veel gas verbruiken, veel harder worden getroffen; hun besteedbaar inkomen kan door de hogere tarieven oplopen tot zo’n 6% achteruitgaan. Voor brandstof zijn juist middeninkomens het meest kwetsbaar omdat zij vaker een auto bezitten en meer kilometers rijden. Gas is het grootste probleem: de gasprijs steeg sterker dan elektriciteit en gas vormt het grootste deel van de gemiddelde energierekening.

Een belangrijke reden dat veel mensen pas later last krijgen, is dat veel huishoudens nog een vast contract hebben. Naarmate die contracten aflopen, worden steeds meer huishoudens geconfronteerd met nieuwere, hogere tarieven die zijn opgelopen door de oorlog in Iran. In april had 33% al zo’n nieuw tarief; tegen eind 2026 is dat naar verwachting 83% en in 2027 ruim 95%.

Verduurzaming kan de kwetsbaarheid verminderen: warmtepompen leveren relatief grote besparingen voor lagere inkomens omdat die besparingen een groter aandeel van hun inkomen betreffen. In de praktijk profiteren tot nu toe vooral midden- en hoge inkomens het meest van subsidies en investeringen in duurzame technieken; zonnepanelen hebben vanwege de beperkte stijging van elektriciteitsprijzen minder effect op het besteedbaar inkomen. Het CPB adviseert verdere verduurzaming van woningen en auto’s en vraagt om die technologieën vooral toegankelijk te maken voor lage inkomens, waarbij woningcorporaties een belangrijke rol kunnen spelen.