Einde kernwapenverdrag nadert: 'Dit is zeer verontrustend'
In dit artikel:
De Russische president Poetin heeft voorgesteld het Nieuwe START-verdrag met een jaar te verlengen, maar de Verenigde Staten staan daar voorlopig niet voor open; president Trump zei in januari dat hij het akkoord zou laten verlopen als er geen nieuwe deal is. Washington wil liever een nieuw akkoord dat ook China omvat, omdat het Chinese kernarsenaal de laatste jaren is gegroeid. Zowel Rusland als China tonen weinig interesse in zo’n drielandendeal.
Het huidige verdrag beperkt de VS en Rusland tot maximaal 1.550 inzetbare kernkoppen en 700 lanceersystemen en bracht de arsenalen sinds het hoogtepunt van de Koude Oorlog sterk terug. Zonder verlenging of opvolger zou voor het eerst sinds 1972 geen formele afspraak meer bestaan over de omvang van die grootste kernmachten. Experts waarschuwen dat daarmee ook belangrijke transparantie- en controlemechanismen op de tocht komen te staan.
Kernwapenexpert Paul van Hooft (RAND Europe) benadrukt dat de groei van China deels de aanleiding is voor de Amerikaanse eis tot deelname; China ziet zo’n stap als onnodig omdat het Amerikaanse en Russische arsenaal nog altijd veel groter is. Ter vergelijking: China wordt op circa 600 kernkoppen geschat; Frankrijk rond 290, het Verenigd Koninkrijk zo’n 225; India en Pakistan elk circa 170–190; Israël ruim honderd en Noord-Korea ongeveer vijftig.
Zowel Van Hooft als Rusland-correspondent Olaf Koens wijzen op geopolitieke gevolgen. De VS’ grote voorraad heeft twee doelen: afschrikken van rivalen en het bieden van bescherming aan bondgenoten, waardoor die zelf geen kernwapens ontwikkelen. Nu groeit echter twijfel onder Amerikaanse partners over die garantie; Zuid-Koreaanse leiders praten steeds luider over eigen kernwapens. Tegelijkertijd is het technisch en politiek moeilijk om stiekem een kernprogramma op te zetten, en het risico op preventieve acties blijft bestaan — het artikel verwijst naar aanvallen op Iraanse nucleaire faciliteiten vorige zomer als voorbeeld.
Als het verdrag vervalt, neemt volgens observatoren de kans op een nieuwe wapenwedloop tussen Washington en Moskou toe. Rusland heeft recent nieuwe nucleaire systemen getest en gebruikt zijn arsenaal in binnenlandse propaganda om zijn status als grootmacht te benadrukken. Analisten menen echter ook dat een snelle, grootschalige productie van nieuwe kernkoppen niet per se voor de hand ligt; economische beperkingen en technische uitdagingen remmen uitbreiding.