Verdrag levert Noordzee over aan gasbedrijven

In dit artikel:

In het Rijksmuseum is de tentoonstelling *Nieuwe Energie* van fotograaf Kadir van Lohuizen geopend. Zijn grote foto’s tonen onder meer windparken op de Noordzee, transport van windturbinebladen en een bruinkoolmijn. Van Lohuizen vermijdt bewust de term ‘energietransitie’, omdat volgens hem niet vaststaat dat nieuwe energiebronnen fossiele brandstoffen volledig zullen vervangen.

De Noordzee staat symbool voor die tegenstelling. Nederland en Duitsland werken aan grensoverschrijdende windparken; Noordzeelanden spraken eerder dit jaar af om daar tegen 2050 gezamenlijk 100 gigawatt op te wekken. Tegelijkertijd wordt nabij de Waddeneilanden, bij de Borkumse Stenen, aardgas gewonnen. Die winning is omstreden vanwege de mogelijke schade aan de natuur. UNESCO waarschuwde dat de beschermde status van de Waddenzee gevaar kan lopen. Gasbedrijf ONE-Dyas stelt daartegenover dat het zijn platforms grotendeels met windstroom wil laten draaien en wil nieuwe gasvelden ontwikkelen.

Natuur- en wetenschapsorganisaties waarschuwden deze week voor een verdrag dat Nederland en Duitsland binnenkort moeten ratificeren. Het verdrag regelt het omstreden gasproject, maar zou volgens de organisaties ook vergunningen automatisch kunnen laten verlengen en beide landen verplichten naar voortzetting van de winning te zoeken als een vergunning vervalt of wordt ingetrokken. Gasbedrijven zouden daardoor aanspraak kunnen maken op hoge schadevergoedingen.

Ook zou Nederland vergunningen niet meer zelfstandig kunnen aanpassen wanneer Duitse belangen worden geraakt. Dat kan gevolgen hebben voor de mogelijke aanwijzing van de Borkumse Stenen als Natura 2000-gebied, waarover een Nederlandse rechter de overheid opnieuw laat nadenken. In Duitsland is er politieke kritiek op het verdrag, terwijl het in Nederland weinig aandacht kreeg. De Tweede Kamer stemt er dit najaar over. Ngo’s vrezen dat ratificatie de klimaatdoelen, kwetsbare natuur en de beslissingsvrijheid van beide landen onder druk zet.