Verbreed je blik, doe ook eens een prei na: schrijver Mariken Heitman pleit voor het niet-menselijke perspectief

In dit artikel:

De auteur stelt dat mens en natuur niet los van elkaar staan en gebruikt eigen ervaringen om te laten zien hoe belangrijk perspectief is. Als student observeerde zij chimpansees in een dierentuin, totdat een dier met een stok naar haar gooide en duidelijk maakte dat de dieren haar ook zagen. Later, tijdens werk op een biologische boerderij en een opleiding in biologisch-dynamische landbouw, raakte zij overtuigd van een benadering waarin niet wordt geprobeerd natuur volledig te beheersen, maar waarin de mens onderdeel is van een groter systeem.

Volgens haar laat de gangbare landbouw zien wat er misgaat met een te maakbare kijk op de wereld: die levert op korte termijn veel voedsel op, maar schaadt op termijn bodem, water, biodiversiteit en klimaat. Biologische landbouw probeert juist aan te sluiten bij relaties tussen bodem, planten, dieren en micro-organismen. Dat vraagt om kijken vanuit andere levensvormen en om inleving in plaats van afstand.

Die gedachte trekt zij door naar literatuur en cultuur. Voor haar is een verhaal nooit neutraal, omdat elk verhaal door een bepaald perspectief wordt gevormd. Ook fictie die dieren, planten of andere niet-menselijke stemmen centraal stelt, kan daarom helpen om de wereld anders te zien. Kritiek die zulke boeken afwijst omdat ze te weinig menselijk zouden zijn, noemt zij te smal. Haar belangrijkste conclusie: juist het loslaten van een strikt menselijk blikveld kan helpen om de relatie tussen mens en natuur te herstellen.