Verbouwing box 3 gaat jaren duren

In dit artikel:

D66, VVD en CDA steunen voorlopig het lopende wetsvoorstel voor box 3, maar willen op termijn het systeem wijzigen zodat alleen daadwerkelijk gerealiseerde vermogenswinsten worden belast. In het huidige wetsvoorstel – onderdeel van de reactie op het Kerstarrest van de Hoge Raad (december 2021) – wordt vanaf 2028 niet meer uitgegaan van een verondersteld rendement, maar van daadwerkelijk behaalde inkomsten uit vermogen. Nieuw is dat waardestijgingen van bijvoorbeeld aandelen via de zogenoemde vermogensaanwassystematiek jaarlijks worden belast, ook als de belegger de winst nog niet heeft gerealiseerd.

De coalitie kiest voor een ‘doorstartmodel’: zij stemmen nu in met de wet zoals die voorligt, inclusief de vermogensaanwasbelasting, maar willen later naar een stelsel waarin alleen gerealiseerde winsten belast worden (een klassieke vermogenswinstbelasting). De argumenten hiervoor zijn voornamelijk rechtvaardigheid — mensen betalen pas belasting bij verkoop — en aansluiting bij internationale standaarden.

Er blijven echter veel onduidelijkheden. Het ministerie van Financiën kan nog niet aangeven wanneer een omschakeling naar een vermogenswinstbelasting haalbaar is; dat moet de nieuwe staatssecretaris Fiscaliteit uitzoeken in overleg met banken, verzekeraars en de Belastingdienst. Ook de financiële consequenties zijn ongewis: eerdere aanwijzingen wezen op miljardenkosten voor de schatkist, maar demissionair staatssecretaris Eugène Heinen kon in het Kamerdebat geen concrete prijs noemen en kondigde nieuwe rekenmodellen aan. Hij benadrukte dat vervolgwerk aan een opvolger is.

De politieke reacties lopen uiteen. BBB-Kamerlid Henk Vermeer dringt aan op tempo en diende een motie in om uiterlijk Prinsjesdag 2028 een wet voor een volledige vermogenswinstbelasting in te dienen. VVD’er Wendy van Eijk schat echter dat verdere stappen waarschijnlijk niet in de komende kabinetsperiode genomen kunnen worden en dat voorbereidingen vooral aan de nieuwe staatssecretaris liggen. Kritische Kamerleden vrezen problemen: GL-PvdA’er Luc Stultiens hoopt dat het plan niet doorgaat, CU’er Pieter Grinwis maakt zich zorgen dat er geen extra middelen in het regeerakkoord zijn gereserveerd, en JA21’er Michiel Hoogeveen waarschuwt voor het risico dat de Kamer eerst instemt met de papieren-winstheffing maar de beloofde verbouwing nooit verwezenlijkt wordt.

Kortom: hoewel de coalitie een richting heeft gekozen — op termijn alleen belastingen over gerealiseerde winsten — zijn timing, kosten en uitvoering nog onduidelijkheden die de nieuwe staatssecretaris Fiscaliteit een omvangrijke klus bezorgen.