„Verbied verslavende apps voor kinderen, je geeft ze toch ook geen sigaret of cocaïne"
In dit artikel:
Een jury in Los Angeles heeft Meta en Google aansprakelijk gesteld voor de verslaving van een inmiddels 20‑jarige vrouw aan socialemedia-apps zoals Instagram en YouTube. De rechtszaak, waarvan het vonnis woensdag werd uitgesproken, leidt tot een schadevergoeding van 3 miljoen dollar. De gedaagde vrouw zegt al op jonge leeftijd afhankelijk te zijn geworden van die platforms, wat volgens haar heeft bijgedragen aan depressieve klachten en suïcidale gedachten; zij stelt dat het doelbewuste ontwerp van de apps dat proces in de hand werkte.
Belgische neuropsychiater Theo Compernolle en digitale-rechtenorganisatie Bits of Freedom reageren dat de uitspraak aansluit bij een bredere zorg: veel jongeren vertonen gedragingen die op verslaving lijken en het ontwerp van platforms versterkt die problemen. Compernolle noemt sociale media schadelijk voor het ontwikkelende brein en ziet de rechtelijke uitspraak als een belangrijk precedent. In de VS lopen honderden soortgelijke procedures, waaronder een gezamenlijk traject van vrijwel alle procureurs‑generaal van de staten, waardoor het vonnis gevolgen kan hebben voor toekomstige zaken — ook rond verslavende AI-chatbots.
Wat experts en belangenorganisaties vooral aanmerken, zijn ontwerpen en technieken die gebruikers langer vastzetten: automatische, oneindige content‑aanvoer (de zogeheten “infinite scroll”), valse of misleidende notificaties en algoritmen die continu prikkels aanbieden die emotie en opwinding maximaliseren. Bits of Freedom benadrukt dat zulke mechanismen minder geschikt zijn voor kwetsbare groepen zoals kinderen en tieners en pleit voor meer autonomie voor gebruikers en strengere wetgeving en handhaving. De organisatie wijst erop dat juridische stappen wél kunnen werken: zij won eerder een zaak tegen Meta over gebrek aan keuzevrijheid in tijdlijnen, wat tot aanpassingen in de apps leidde.
Compernolle waarschuwt dat platforms weinig uit eigen beweging zullen veranderen zolang hun verdienmodel draait op maximale aandacht en advertentieopbrengsten; hij wijst op omvangrijke lobbyuitgaven van de techsector (het artikel noemt circa 110 miljoen euro) als oorzaak van trage regulering. Als concrete maatregel pleit hij voor een verbod op de meest verslavende functies, zoals de oneindige scroll, en voor een wettelijke leeftijdsgrens (hij noemt 16 jaar) of andere beperkingen om kinderen te beschermen. Daarnaast pleit hij voor voorlichting, gecontroleerde kennismaking met digitale middelen voor tieners en het ontmoedigen van verslavende praktijken op platformniveau.
De uitspraak in Los Angeles wordt gezien als een signaal dat Big Tech juridisch kan worden bijgestuurd, maar dat structurele verandering waarschijnlijk om wetgeving en strengere toezichtcapaciteit vraagt. Voor iedereen die worstelt met suïcidale gedachten of zelfmoordgedachten wijst het artikel op hulp: contact opnemen met Stichting 113 Zelfmoordpreventie (0800‑0113 of 113, of chat via 113.nl).