Venetië kan zeespiegelstijging overleven, maar dat heeft wel een prijs
In dit artikel:
Een internationaal team van wetenschappers, onder wie onderzoekers van het Nederlandse Deltares, waarschuwt in Scientific Reports dat Venetië door zeespiegelstijging en bodemdaling op de lange termijn ernstig wordt bedreigd. De stad, gebouwd op eilanden in een lagune en jaarlijks goed voor zo’n 20 miljoen toeristen, kampt de laatste decennia met vaker optredende acqua alta’s. De historische overstroming van 1966 en een duidelijke toename van hoogwaterincidenten vooral in de afgelopen 25 jaar illustreren het probleem.
Als antwoord bouwde Italië het MOSE-systeem (Modulo Sperimentale Elettromeccanico): mobiele dammen die drie toegangspunten van de lagune tijdelijk kunnen afsluiten. De kering, waarvan de aanleg decennialang duurde, werd voor het eerst toegepast in 2020 en heeft al bewezen water tegen te houden, maar werkt alleen wanneer hij tijdig gesloten wordt en is ontworpen voor een minder extreme zeespiegelstijging dan waarvoor nu rekening moet worden gehouden. Daardoor biedt MOSE vooral “tijdwinst” — mogelijk tientallen jaren extra bescherming in het slechtste scenario, langer in gunstiger omstandigheden — maar het is geen permanente oplossing.
De onderzoekers schetsen daarnaast drie grotere strategieën om Venetië te behouden, elk met belangrijke nadelen. Optie één: ringdijken direct rond de stad plaatsen; effectief maar schadelijk voor het zicht en de beleving van Venetië. Optie twee: de hele lagune met een vaste dijk afsluiten; dit zou het stadsbeeld kunnen sparen, maar vernietigt het unieke getijden- en zout-zoetwatermilieu dat flora, fauna en de geschiedenis van de stad bepaald heeft, en maakt aanmeren per boot problematisch. Optie drie: belangrijke monumenten en gebouwen landinwaarts verplaatsen; technisch mogelijk maar kostbaar en cultureel ingrijpend.
Kortere termijnmaatregelen om het bestaand systeem te ondersteunen worden al toegepast: funderingen ophogen, bodemdaling tegengaan en tijdelijke barrières plaatsen. De onderzoekers benadrukken dat die noodgrepen nodig zijn om tijd te kopen en tegelijkertijd het maatschappelijke debat te voeren over structurele, ingrijpende keuzes voor de verre toekomst. Ze wijzen op de lastige afweging tussen het behoud van cultuurhistorische en ecologische waarden, de connectie met de zee (waarmee Unesco-status samenhangt) en de hoge kosten en ingrepen van permanente oplossingen.