Veiligheidsgaranties voor Oekraïne: niemand heeft het er nog over
In dit artikel:
Oekraïne lijkt steeds minder te rekenen op formele veiligheidsgaranties van het Westen. Terwijl die garanties vorig jaar door president Zelensky als voorwaarde voor vrede werden benadrukt, kwam het onderwerp afgelopen week niet aan de orde tijdens zijn rondreis langs de Golfstaten en bezoeken aan Duitsland, Italië, Noorwegen en Nederland. Op 15 december was er nog wel een top in Duitsland met Frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk; daaruit kwam de ‘Verklaring van Berlijn’ met een kader voor vrede, maar die afspraken bleken nooit concreet genoeg om Kyiv gerust te stellen.
Analisten, zoals Julia Soldatiuk van Clingendael, merken dat Oekraïne zich nu pragmatisch heroriënteert: in plaats van te hopen op internationale garanties die pas na een wapenstilstand zouden ingaan, bouwt Kyiv aan een sterker leger, een robuustere economie en een eigen defensie-industrie. Dat verklaart Zelensky’s recente lobby voor wapens en industriële samenwerking tijdens zijn buitenlandse bezoeken. Hij kreeg gisteren in Middelburg de Four Freedoms Award en voerde vooral gesprekken over luchtverdediging en droneproductie.
Het belangrijkste resultaat in Berlijn was een Duitse toezegging om honderden Patriot-luchtverdedigingssystemen te financieren en in de VS te kopen, maar levering is onzeker omdat ook Golfstaten grote belangstelling tonen vanwege de dreiging uit Iran. Zelensky benadrukte dat Patriots prioriteit hebben: “We hebben alles om Shahed-drones uit de lucht te schieten, maar geen Patriots om ballistische raketten te raken.” Hij waarschuwt dat lanceerinrichtingen afgelopen winter soms leeg stonden en dat voorraden ieder moment kunnen opraken, afhankelijk van de intensiteit van Russische beschietingen. De bombardementen zijn recent weer hevig; in één nacht werden bijna alle grote Oekraïense steden beschoten, met bijna twintig doden tot gevolg.
Drones zijn momenteel het bepalende wapen op het slagveld. Oekraïne vergroot de productie en samenwerking: Groot-Brittannië beloofde deze week 120.000 drones, Nederland levert ook, en afspraken met Duitsland omvatten gezamenlijke productie van langeafstandswapens. Moskou reageert nerveus en waarschuwt voor “onvoorspelbare gevolgen” van aanvallen met in Europa gemaakte drones. Russische officials publiceerden lijsten van westerse defensiebedrijven als potentiële doelwitten, wat de spanningen verder opvoert.
Door deze ontwikkelingen lijkt vrede verder weg; plannen zoals het Amerikaanse voorstel om de Donbas af te staan in ruil voor garanties zijn feitelijk van tafel. Sinds het begin van de oorlog tegen Iran zijn er nauwelijks nog betekenisvolle vredesonderhandelingen tussen Rusland, de VS en Oekraïne — alleen technische contacten blijven bestaan.