Europa waakt voor nieuwe Amerikaanse sloopkogel op conferentie in München
In dit artikel:
Vanaf vrijdag komen wereldleiders samen in München voor de jaarlijkse Münchner Sicherheitskonferenz (MSC), één jaar nadat de Amerikaanse vicepresident JD Vance met een felle toespraak duidelijk maakte dat trans-Atlantische zekerheid niet meer als vanzelfsprekend mag worden gezien. Vance viel toen Europa aan wegens te weinig verantwoordelijkheid voor de eigen defensie en uitte kritiek op Europese opvattingen over vrije meningsuiting, wat de relaties tussen Washington en Europese regeringen flink op scherp zette.
Sindsdien hebben meerdere diplomatieke wrijvingen plaatsgevonden — van meningsverschillen over steun aan Oekraïne tot stappen richting Groenland — die het besef hebben vergroot dat Europa niet langer blind kan vertrouwen op Amerikaanse steun. Die omslag is terug te zien in een vooraf gepresenteerd rapport met de titel Sloop in uitvoering, waarin de huidige koers van president Donald Trump wordt vergeleken met een sloopkogel die internationale afspraken en instellingen beschadigt. Het rapport roept Europese leiders op om gedurfder en duidelijker op te treden.
Centraal op de conferentie staat de vraag welke toon Europa zal aannemen tegenover het onvoorspelbare beleid uit Washington. Duitse bondskanselier Friedrich Merz zei dat Europa “de taal van machtspolitiek moet leren” en benadrukte dat Europese democratieën partners zijn van de VS, geen ondergeschikten. Frankrijk dringt erop aan dat grootschalige Europese investeringen nodig zijn om de afhankelijkheid van de Verenigde Staten te verkleinen, vooral nu Trump volgens critici openlijk anti-Europees zou handelen.
De Amerikaanse delegatie wordt dit jaar geleid door minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio, naar verluidt met een minder explosieve woordkeus dan Vance, maar met een vergelijkbare boodschap: Europa moet meer zelf voor zijn verdediging zorgen. MSC-directeur Wolfgang Ischinger waarschuwde dat de trans-Atlantische verhoudingen in een serieuze vertrouwens- en geloofwaardigheidscrisis verkeren en hoopt op drogere, minder pessimistische vooruitzichten na de top.
Opmerkelijk dit jaar is de aanwezigheid van politici van de Duitse AfD; de organisatie zegt die beslissing op eigen grondslag te hebben genomen en wijst erop dat AfD-vertegenwoordigers ook eerder bij de conferentie aanwezig waren. Vanuit Nederland reist een delegatie naar München bestaande uit demissionair premier Dick Schoof en de ministers David van Weel (Buitenlandse Zaken) en Ruben Brekelmans (Defensie). De MSC zal uitmaken of Europa concreet stappen zet richting meer strategische autonomie, of dat de oude afhankelijkheidsstructuren blijven domineren.