AIVD ziet ongekend dreigingsbeeld: veiligheid sinds 1945 niet zo onder druk
In dit artikel:
De AIVD waarschuwt in haar jaarverslag dat de nationale veiligheid van Nederland vorig jaar zwaarder onder druk stond dan sinds de oprichting van de dienst na de Tweede Wereldoorlog. Directeur‑generaal Simone Smit zegt dat er "niet eerder een dreigingsbeeld geweest is als nu", doordat de veiligheid gelijktijdig en langdurig van meerdere kanten wordt bedreigd. Het rapport, gepubliceerd donderdagmiddag, kijkt naar ontwikkelingen van vorig jaar; de gevolgen van de oorlog in het Midden-Oosten zijn nog niet meegenomen omdat die dit jaar begon.
Belangrijke bronnen van spanning zijn Rusland, China en jihadistische netwerken. Rusland vergrootte zijn activiteiten: via hacking richtte het zich op Signal‑ en WhatsApp‑accounts van ambtenaren en militairen en slaagde daarin meerdere keren, en het bereidt zich voor op een mogelijk langdurig conflict met het Westen, waarbij de Russische propaganda het Westen als vijand afbeeldt. China werkt volgens de AIVD aan een nieuwe wereldorde door westerse technologische kennis te vergaren — onder meer via onderzoekers en studenten — en via omvangrijke cyberoperaties. De Chinese groep SALT TYPHOON focuste op de telecomsector; het cyberprogramma is zo groot dat veel aanvallen waarschijnlijk onopgemerkt blijven.
Binnenlands blijft de grootste terroristische dreiging het jihadisme, met zorg over een groeiend aandeel jongeren (tot 24 jaar) dat zich radicaliseert. Vorig jaar werden elf personen aangehouden in jihadgerelateerde onderzoeken, zes van hen waren jonger dan 24; van alle door de AIVD onderzochte IS‑aanhangers is ongeveer een derde onder de 24. Daarnaast is er sprake van rechts‑extremistische schade: meeste volgers verspreiden ideeën zonder geweld, maar een kleinere groep is bereid geweld te gebruiken. In juni werden acht verdachten gearresteerd waarbij vuurwapens, munitie en castorbonen — de grondstof voor het dodelijke gif ricine — werden gevonden.
Kort samengevat signaleert de AIVD een ongekend samenspel van buitenlandse grandeer en binnenlandse radicalisering dat de Nederlandse veiligheid langdurig onder druk zet, met onzekerheid over de lange termijngevolgen van de huidige instabiele wereldorde.