Veel wilde winterbloeiers in botanische tuin tijdens Eindejaars Plantenjacht
In dit artikel:
De Leidse Hortus deed tussen kerst en 3 januari voor het eerst mee aan de twaalfde Eindejaars Plantenjacht van FLORON, een landelijke burgerwetenschappelijke telling om te onderzoeken hoe (ver)wilde planten reageren op klimaatverandering. Tijdens een uur zoeken noteerden de deelnemers 24 bloeiende, niet-aangeplante soorten binnen het Hortus-terrein — ruim meer dan het landelijke gemiddelde van dertien.
Van de 24 vondsten zaten tien in de landelijke top-25: madeliefje, straatgras, paarse dovenetel, vogelmuur, klein kruiskruid, herderstasje, kleine veldkers, gewone melkdistel, hoge fijnstraal en tuinwolfsmelk. De helft van deze lijst bestond uit vroeg startende voorjaarsbloeiers; overall viel 63% van de waargenomen winterbloeiers in die vroeg-voorjaarscategorie, 37% waren zomerbloeiers die langer doorgingen.
Dat de Hortus relatief veel spontane bloeiers telde, hangt samen met de stedelijke ligging. Steden bieden veel verschillende microhabitatjes — huizen, tuinen, stoepen en voegen — waardoor op weinig oppervlak veel (ver)wilde soorten kunnen opduiken. De Hortus ligt bovendien in een stedelijk hitte-eiland; hogere minimumtemperaturen bevorderen winterbloei, vooral in de beschutting langs kassenmuren en de oude Sterrewacht. Voorbeelden van verwilderde soorten zijn slaapkamergeluk (van oorsprong uit de Balearen en Italië), dat zichtbaar is op muurtjes bij bollenbakken, en tuinplanten als moederkruid, schijnaardbei en tuinjudaspenning die al meer dan honderd jaar in Nederland gekweekt worden.
Beheer speelt ook een rol: sinds 2020 gebruikt de Hortus geen herbiciden meer en vrijwilligers wieden van april tot november. Dat gerichte onderhoud creëert talrijke hoekjes waar wilde flora kan bloeien en in de winter voedsel en schuilplaatsen biedt voor insecten, amfibieën, vogels en kleine zoogdieren. De jonge prefect van de Hortus hoopt zo, samen met collega’s en vrijwilligers, met natuurlijk tuinieren de tuin verder uit te bouwen als een stedelijke hotspot voor biodiversiteit.