Veel vrouwelijke schrijvers worden opnieuw uitgegeven. De top-tien van literatuurcriticus Marja Pruis

In dit artikel:

Marja Pruis, literatuurcriticus bij De Groene Amsterdammer en samensteller van een top-tien lijst van herontdekte vrouwelijke schrijvers, signaleert een hernieuwde belangstelling voor vrouwelijke auteurs die eerder in de vergetelheid raakten. Hoewel de jaren tachtig ook al een periode van heruitgaven van feministisch georiënteerde vrouwenliteratuur kende, is de huidige opleving breder en krijgt ze steun van reguliere uitgeverijen, wat het bereik vergroot. Het literaire veld begint langzaamaan ook meer vrouwelijke auteurs te erkennen, wat zich onder meer uit in een meer evenwichtige genderverdeling in literaire prijzen en jury’s. Toch merkt Pruis op dat veel vrouwelijke schrijvers vooral door vrouwen worden gelezen, mede omdat vrouwen van jongs af aan gewend zijn zich in mannen en mannelijke personages te verplaatsen, terwijl dat voor mannen minder vanzelfsprekend is.

De herontdekking richt zich vooral op romans die intieme thema’s als gezinsleven, huwelijk en ouderschap onderzoeken, in tegenstelling tot historische succesauteurs als Virginia Woolf en Joan Didion, die ook politieke thema’s aansneden. Pruis licht tien vrouwelijke schrijvers uit die op dit moment hernieuwde aandacht krijgen:

1. Tove Ditlevsen (1917-1976) – Deens auteur wiens autobiografische Kopenhagen-trilogie recent internationaal doorbrak. Ze schreef openhartig over jeugd, het kunstenaarschap en verslaving.
2. Vivian Gornick (1935) – Amerikaanse essayiste en memoirschrijfster bekend om haar scherpe, persoonlijke stijl, met werken die pas laat erkend werden.
3. Andreas Burnier (1931-2002) – Nederlandse schrijfster die experimentele teksten schreef met grensverleggende vrouwelijke en non-binaire perspectieven.
4. Marlen Haushofer (1920-1970) – Oostenrijkse auteur van het herontdekte boek De Wand, over een vrouw die na een ramp alleen achterblijft.
5. Natalia Ginzburg (1916-1991) – Italiaanse schrijfster die intieme portretten verbindt met het politieke klimaat tijdens fascisme en oorlog.
6. Annie Ernaux (1940) – Franse Nobelprijswinnares die het vrouwenleven in relatie tot tijdsgeest beschrijft; pas recente erkenning bracht haar bekendheid.
7. Alice Walker (1944) – Amerikaanse activistische schrijfster van The Color Purple, naast haar activisme beroemd om haar openhartige dagboeken.
8. Clarice Lispector (1920-1977) – Braziliaanse experimentele schrijver die vooral jonge schrijvers inspireert, al vindt Pruis haar werk soms moeilijk toegankelijk.
9. Zora Neale Hurston (1891-1960) – Afro-Amerikaanse schrijfster wier werk herontdekt werd dankzij Alice Walker, met verhalen over het leven in het Amerikaanse Zuiden.
10. Elizabeth Jane Howard (1923-2014) – Britse auteur vooral bekend door haar familieromanserie De Cazalets, waarin ze het oorlogsgezin centraal stelde zonder de oorlog direct te behandelen.

Deze auteurs reflecteren een breed palet aan ervaringen van vrouwen, vaak in diepe persoonlijke contexten, en dragen bij aan het doorbreken van taboes rondom vrouwenlevens in de literatuur. De herwaardering onderstreept een groeiende erkenning van vrouwelijke verhalen en een verandering in het literaire landschap die verder gaat dan enkel feministische kringen.