Veel nepartikelen over onderzoek met proefdieren, vooral uit China

In dit artikel:

Onderzoekers van het Radboudumc hebben in 57 van 201 artikelen over microvaatschade na een hartinfarct verdachte overeenkomsten in afbeeldingen en tabellen gevonden. Dat komt neer op 28 procent van de onderzochte publicaties. De studies werden opgespoord met software die dubbele afbeeldingen herkent en daarna handmatig gecontroleerd. In ongeveer twee derde van de problematische artikelen was een auteur verbonden aan een Chinese instelling. Vrijwel geen van de publicaties was eerder als verdacht aangemerkt.

René Aquarius en Kim Wever waarschuwen dat wetenschappers niet automatisch moeten aannemen dat elk artikel in PubMed betrouwbaar is. Volgens hen kunnen onderzoekers, vooral in landen met grote publicatiedruk, commerciële diensten inschakelen om artikelen te laten produceren die hun cv versterken. Zulke bedrijven zouden onderzoeksteksten en -resultaten tegen betaling samenstellen. Eerder onderzoek wijst erop dat een groot deel van dergelijke nepartikelen alsnog in wetenschappelijke tijdschriften verschijnt, vooral in kleinere gespecialiseerde bladen.

De Nijmeegse onderzoekers benadrukken dat de bevindingen niet betekenen dat de belangrijkste wetenschappelijke kennis ondeugdelijk is. Wel kan fraude in kleine vakgebieden leiden tot verkeerde conclusies: echte resultaten kunnen worden genegeerd, terwijl verzonnen onderzoek juist navolging krijgt. Wetenschapsjournalist Stan van Pelt noemt de combinatie van proefdieronderzoek, hoge publicatiedruk in China en beperkte kwaliteitscontrole herkenbaar. Aquarius en Wever hebben de verdachte artikelen gemeld bij de betrokken uitgevers, die de gevallen verder moeten onderzoeken. In eerder onderzoek vonden zij ook bij studies naar bepaalde hersenbloedingen veel aanwijzingen voor manipulatie.