Veel jongvolwassenen hebben geen ruimte om aan de toekomst te denken: 'Ze groeien op in een financieel giftige omgeving'

In dit artikel:

Meer dan de helft van de jongvolwassenen tussen 18 en 30 jaar heeft moeite om rond te komen, blijkt uit recent Nibud-onderzoek: het aandeel steeg van 40 procent in 2024 naar 54 procent. Volgens deskundigen is dat geen kwestie van persoonlijke slordigheid, maar van een bredere omgeving waarin hoge huren, dure boodschappen, een krappe woningmarkt en verleidingen als achteraf betalen en online gokken jongeren in de problemen duwen. Hoogleraar economische psychologie Wilco van Dijk noemt hun leefwereld zelfs “financieel giftig”.

De financiële druk blijft niet beperkt tot de portemonnee. Jongeren ervaren stress, slecht slapen, concentratieproblemen en gevoelens van schaamte of buitensluiting, omdat meedoen met leeftijdsgenoten vaak geld kost. Wie voortdurend bezig is met de vraag hoe rekeningen betaald moeten worden, komt volgens de experts in een soort tunnelvisie terecht: korte termijn overleven krijgt voorrang op plannen voor later.

Ook in Amsterdam speelt dit sterk. Onderzoek van de gemeentelijke afdeling Onderzoek en Statistiek laat zien dat veel jonge Amsterdammers zich zorgen maken over een vaste baan, een woning en hun bestaanszekerheid. De geïnterviewde jongeren schetsen hetzelfde beeld: wonen blijft onbereikbaar, spaargeld is schaars en uitgaven aan treinreizen, koffie of sociale activiteiten worden vaak geschrapt. Sommigen stellen grote plannen uit, zoals een rijbewijs halen of een eerste eigen huis vinden.

De oproep van de experts is dan ook niet om jongeren simpelweg “beter te laten budgetteren”, maar om de omstandigheden te verbeteren: meer betaalbare woningen, meer financiële zekerheid, minder agressieve kredietprikkels en laagdrempelige hulp. Alleen dan ontstaat er weer ruimte om niet alleen van maand tot maand te leven, maar ook aan de toekomst te bouwen.