Vaste lasten omhoog, maar het leven wordt niet duurder: veel mensen hebben meer geld te besteden dan paar jaar terug

In dit artikel:

Middeninkomens in Nederland, met een besteedbaar inkomen tussen €21.000 en €70.000 per jaar, ervaren sinds 2019 een stijging van hun vaste en noodzakelijke uitgaven, zoals boodschappen (+18%), kinderopvang (+60%), energie en gemeentelijke lasten (+12%) en kleding (+15,4%). De woonlasten, hoewel de grootste kostenpost, stegen relatief beperkt met 3,5%. Ondanks deze hogere kosten houden veel middeninkomens na het betalen van hun vaste lasten gemiddeld meer geld over dan vóór de coronaperiode, door een aanzienlijke stijging van hun inkomens (tot 25%). In 2023 bleef gemiddeld 54% van het besteedbare inkomen over voor andere uitgaven, tegenover 50% in 2019.

Het Centraal Planbureau (CPB) benadrukt dat de uitgaven en het besteedbaar inkomen sterk verschillen tussen groepen binnen de middeninkomens. Huurders betalen doorgaans een groter deel van hun inkomen aan vaste lasten dan huiseigenaren, die vaak over hogere inkomens beschikken. Bij jonge huishoudens is het verschil soms omgekeerd: jonge sociale huurders hebben meestal minder lasten in verhouding tot hun inkomen dan jonge huiseigenaren. Gepensioneerde huiseigenaren hebben gemiddeld het meeste financiële ruimte, omdat zij hun woning vaak al hebben afbetaald of gebruik maken van aflossingsvrije hypotheken.

Het Budgetinstituut Nibud wijst erop dat huishoudens die meer dan 60% van hun besteedbare inkomen kwijt zijn aan vaste lasten kwetsbaar zijn voor financiële schokken. Positief is dat het aantal middeninkomens dat zo’n hoge lastenquote heeft, is afgenomen van 1,4 miljoen in 2019 tot 1,1 miljoen in 2023. Dit duidt op een verbeterde financiële positie van veel middeninkomens ondanks de stijgende kosten van levensonderhoud en andere noodzakelijke uitgaven.