Van zotte dierenverhalen tot Belgisch impressionisme: dit zijn onze expotips deze herfstvakantie 

In dit artikel:

VRT NWS selecteert tientallen tentoonstellingen in België en net over de grens die bezoekers tijdens de herfst en de komende maanden kunnen ontdekken. De expo’s bestrijken oude en hedendaagse kunst, mode, erfgoed, wetenschap, fotografie en maatschappelijke thema’s.

In Gent staat kunstenares Jenny Montigny centraal in het MSK. Meer dan 200 werken tonen hoe zij zich ontwikkelde van leerling van Emile Claus tot een belangrijke impressionistische schilder. In Luik plaatst La Boverie het Belgische impressionisme naast werk van Franse meesters als Monet, Sisley en Renoir, met onder anderen James Ensor, Théo Van Rysselberghe en Anna Boch.

Ook andere Belgische kunstenaars krijgen ruime aandacht. In Villa Empain in Brussel toont ‘Soleil noir’ werk van Léon Spilliaert naast dat van vijftig tijdgenoten en hedendaagse kunstenaars. Het Brusselse overzicht van Jean Brusselmans brengt meer dan honderd werken samen en laat zien hoe sterk zijn invloed nog altijd doorwerkt. In Antwerpen belicht het KMSKA het beeldhouwwerk van Philip Aguirre y Otegui, terwijl een tweede tentoonstelling er de band tussen Ossip Zadkine en België onderzoekt aan de hand van ruim honderd sculpturen, tekeningen en etsen.

Het Snijders&Rockoxhuis in Antwerpen brengt 33 zestiende-eeuwse werken van Catharina Van Hemessen, haar vader Jan en diens atelier samen. Topstuk is Catharina’s zelfportret uit 1548, het vroegst bekende zelfportret op paneel van een vrouwelijke kunstenaar. Het Hof van Busleyden in Mechelen vertelt met schilderijen, kookboeken, zilverwerk, wandtapijten en archeologische vondsten hoe er in de Bourgondische Nederlanden werd gegeten en gefeest, maar ook welke schaarste er bestond.

M Leuven richt de blik op Vlaamse beeldhouwers die in de zestiende eeuw in Italië successen boekten. De expo ‘Scultori Fiamminghi’ toont hun wisselwerking met de renaissance en reconstrueert onder meer een houten gaanderij uit een Antwerps stadspaleis. In Kortrijk verbindt ‘After nature’ het werk van de vier eeuwen geleden geboren Roelant Savery met dat van 35 hedendaagse kunstenaars, onder wie Louise Bourgeois, Berlinde De Bruyckere en de jonge Kortrijkzaan Bram Demunter.

Hedendaagse internationale kunstenaars zijn eveneens sterk vertegenwoordigd. In Brussel toont Patrick Derom Gallery een overzicht van Ai Weiwei, terwijl het Emile Verhaerenmuseum in Puurs-Sint-Amands diens werk koppelt aan de Chinese dichter Ai Qing, de vader van de kunstenaar, en aan de Belgische dichter Emile Verhaeren. Bozar ontvangt William Kentridge als ‘Grand invité’, met tekeningen, animaties, sculpturen, video’s en installaties. In Wiels krijgt de Frans-Libanese kunstenaar Ali Cherri zijn eerste Belgische solotentoonstelling.

De Herbert Foundation in Gent focust bij Andy Warhol niet op zijn bekendste schilderijen, maar op archiefmateriaal en films, waaronder screentests van Bob Dylan, Lou Reed en Susan Sontag. De expo is alleen van vrijdag tot en met zondag toegankelijk. In Brussel zijn bovendien 150 werken van M.C. Escher te zien, terwijl het BAM in Bergen meer dan tweehonderd schilderijen, objecten, kostuums, wandtapijten en glaswerken van Marc Chagall samenbrengt. Chagalls samenwerking met ambachtslieden krijgt daarbij nadrukkelijk aandacht.

Ook instellingen zelf vieren belangrijke momenten. Design Museum Gent heropende na meer dan vier jaar met een nieuwe vleugel en de tentoonstelling ‘Public matter(s): design en democratie’. In de Abdij van Park in Leuven markeert ‘Verweven landschappen’ de voltooiing van een restauratie die vijftien jaar duurde en 49 miljoen euro kostte. Vierentwintig hedendaagse kunstenaars tonen er werk in combinatie met de historische abdij, ook op plaatsen die eerder niet toegankelijk waren. Museum Voorlinden in Wassenaar viert zijn tiende verjaardag met ‘Celebrating the icons of art’, met onder meer een 4,5 meter hoog beeld van Ron Mueck en werken van Monet, Warhol, Miró, Hockney, Kusama en verschillende Belgische kunstenaars.

Mode vormt een opvallende rode draad. Bozar confronteert textielwerken van Edith Dekyndt met archiefstukken en haute couture van Cristóbal Balenciaga. Train World in Schaarbeek onderzoekt hoe de trein sinds de negentiende eeuw de mode en de samenleving beïnvloedde. Het Antwerpse MoMu wijdt voor het eerst een tentoonstelling aan de Antwerpse Zes, met ontwerpen van onder anderen Dries Van Noten, Ann Demeulemeester en Walter Van Beirendonck; reserveren van een tijdslot wordt aangeraden. In Brugge combineert ‘Hoogtij’ mode van Chanel, Jean Paul Gaultier en Versace met hedendaagse kunst rond water en de zee. ‘Memory is home’ in Hasselt vertelt via persoonlijke voorwerpen en interviews het Limburgse netwerk achter de modewereld, met onder anderen een medewerker van Raf Simons.

Verschillende expo’s vertrekken vanuit erfgoed of maatschappelijke thema’s. Het Jenevermuseum in Hasselt toont in ‘De schaduw van de fles’ hoe men eind negentiende eeuw met moderne media alcoholmisbruik probeerde te bestrijden. In Sint-Truiden brengt ‘Echo’s uit de Trudoabdij’ zeldzame handschriften en Vlaamse topstukken samen. Het Koninklijk Museum van Mariemont duikt in de geschiedenis van de Brusselse porseleinfabriek en winkel Demeuldre-Coché en besteedt ook aandacht aan de arbeiders, onder wie opvallend veel minderjarigen.

Het STAM in Gent selecteerde 260 persoonlijke en weinig bekende objecten uit een depot van ongeveer 30.000 stukken voor ‘De Parade’. Het Huis van Alijn onderzoekt in ‘C’est party’ hoe het nachtleven de voorbije eeuw veranderde. Museum Dr. Guislain geeft in ‘Sottobosco’ kunstenaars met een beperking of psychische kwetsbaarheid een podium. In Brussel brengt ‘Inuit’ meer dan 250 werken uit Nunavut en Nunavik samen, een uitzonderlijke kennismaking met hedendaagse Inuitkunst in Europa.

Voor gezinnen biedt het Instituut voor Natuurwetenschappen ‘Animazing’, een tentoonstelling over de overlevingsstrategieën en bijzondere eigenschappen van 78 dieren. Het GUM in Gent verplaatst de tentoonstelling ‘BORDERS’ over fysieke en mentale grenzen naar het hele museum, de plantentuin en de serres. Het MAS in Antwerpen laat bezoekers kennismaken met kungfu, karate, capoeira, kickboksen, schermen en andere vechtsporten, en onderzoekt hun maatschappelijke betekenis.

In Oostende behandelt ‘Nooit meer oorlog?’ niet alleen oorlog, maar ook protest en activisme, met bijdragen van onder anderen Rudi Vranckx en regisseur Joris Vermost. Fotografe Bieke Depoorter toont in Nieuwpoort werk uit de periode 2008-2024. Haar werk is ook opgenomen in ‘BORDERS’. Mu.ZEE, dat wegens renovatie gesloten is, laat in de Venetiaanse Gaanderijen een selectie kleine sculpturen uit de collectie zien.

Verder zijn er solopresentaties van de jonge Japans-Belgische Clara Spilliaert in Kasteel van Gaasbeek, de Antwerpse schilder Bendt Eyckermans in S.M.A.K. en Constant Permeke in Jabbeke. Permekes tentoonstelling focust op zijn Engelse jaren, nadat hij tijdens de Eerste Wereldoorlog gewond raakte en met zijn gezin naar het Verenigd Koninkrijk vluchtte. De meeste expo’s lopen door tot de winter of het voorjaar; sommige sluiten al in november of januari, waardoor vooraf de openingsuren en einddatum controleren verstandig is.