Van voedsel tot insecten: Nederlandse export naar Midden-Oosten flink geraakt
In dit artikel:
De oorlog in het Midden-Oosten verstoort wereldwijd de handel en raakt ook Nederlandse exporteurs, vooral via hogere olie- en gasprijzen en verstoorde vervoerslijnen. Cruciaal is de blokkade rond de Straat van Hormuz: grote rederijen als Maersk en MSC accepteren voorlopig geen nieuwe opdrachten van, naar of via de regio, waardoor zeevracht grotendeels stilvalt en schepen en containers vast komen te liggen in omliggende havens. Volgens Evofenedex leidt dit tot een enorme opstopping; het vrachtvolume per schip en luchtvracht richting de regio is momenteel met zo’n 80 procent teruggelopen en het kan maanden duren voordat de achterstanden zijn weggewerkt.
Nederlandse bedrijven zien directe gevolgen. Squiby Foods, dat kaas, vis en andere voedingsmiddelen naar landen in het Midden-Oosten exporteert, haalt ongeveer 80 procent van zijn omzet uit die markt; tientallen pallets en zo’n 25 containers zitten nu verspreid over zee- en luchtroutes vast. Voor houdbare waren is omleiding per schip soms acceptabel, maar verse producten zijn kwetsbaar en lijden onder vertragingen. Koppert, dat levende insecten en mijten levert voor biologische gewasbescherming, heeft soortgelijke zorgen: hun zendingen zijn tijdkritisch en meerdere luchtvrachtvluchten naar de regio konden niet doorgaan, waardoor bestellingen niet afgeleverd kunnen worden.
De luchtvrachtproblematiek is ernstig omdat veel passagiers- en cargovluchten zijn geschrapt en diverse landen hun luchtruim hebben gesloten. KLM Cargo bevestigt dat er voor de oorlog bijna dagelijks meerdere vrachtvluchten naar de getroffen gebieden gingen; veel wereldhandel loopt via het Midden-Oosten als doorvoerknooppunt naar Azië. Vervoerders proberen routes te verleggen — bijvoorbeeld direct met grotere vliegtuigen naar Azië of via open luchthavens in Saudi-Arabië en overlandtransport — maar niet alle bestemmingen zijn bereikbaar.
Econoom Niels de Hoog (Atradius) wijst erop dat veel Midden-Oosterse landen ongeveer 80 procent van hun voedsel importeren, maar doorgaans voorraden hebben voor enkele maanden, waardoor acute tekorten op korte termijn onwaarschijnlijk zijn. Toch zijn tijdkritische goederen zoals medicijnen, verse vis en essentiële onderdelen voor fabrieken het meest kwetsbaar. Nederlandse exporteurs zetten in op flexibiliteit en alternatieve routes, maar de onzekerheid en kostenstijgingen kunnen op termijn leiden tot langere levertijden en hogere prijzen.