Van verslavende apps tot dierenwelzijn: Brussel buigt voor de industrie

In dit artikel:

Bij hun benoeming in 2024 beloofden de Eurocommissarissen van Ursula von der Leyen onder meer strengere consumentenbescherming, betere dierenwelzijnsregels en bescherming tegen gevaarlijke chemicaliën. Follow the Money (FTM) onderzocht meer dan 12.000 vermeldingen in het Europees Transparantieregister om na te gaan welke belangengroepen toegang kregen tot de commissarissen en hun kabinetten. De analyse laat zien dat bedrijven in de drie onderzochte dossiers veruit de meeste gesprekken voerden, terwijl maatschappelijke organisaties veel minder vaak werden ontvangen. De beloofde wetgeving heeft bovendien nog niet tot nieuwe regels geleid.

Bij commissaris voor Democratie en Justitie Michael McGrath draait het om de aangekondigde Digital Fairness Act. Die wet moet consumenten beschermen tegen onder meer verslavende, misleidende en manipulatieve onlinepraktijken. Van de 116 bijeenkomsten die McGrath en zijn medewerkers over het voorstel hielden, was meer dan 80 procent met technologiebedrijven of hun lobbyorganisaties, waaronder Apple, Meta, Google en OpenAI. Maatschappelijke organisaties kregen slechts zestien afspraken. Techbrancheorganisatie DigitalEurope vindt bestaande regels al voldoende en verzet zich tegen nieuwe wetgeving. Ook IAB Europe, dat onder meer gepersonaliseerde advertenties verdedigt, kreeg toegang, terwijl juist zulke praktijken door de wet zouden kunnen worden beperkt. De Commissie zegt dat McGrath een brede groep belanghebbenden spreekt en dat de wet consumenten beter zal beschermen. De formele indiening van het voorstel wordt later dit jaar verwacht.

Commissaris voor Gezondheid en Dierenwelzijn Olivér Várhelyi beloofde het Europese burgerinitiatief ‘End the Cage Age’ uit te voeren. Dat initiatief, gesteund door 1,4 miljoen handtekeningen, vraagt om een einde aan kooien in de veehouderij. Vijf jaar nadat het bij de Commissie werd ingediend, is er echter nog altijd geen concreet verbod. Van de zestig gesprekken over dierenwelzijn vond slechts 15 procent plaats met maatschappelijke organisaties. De overige afspraken waren vooral met landbouworganisaties en vertegenwoordigers van de vlees-, zuivel- en pluimveesector. Dierenrechtenorganisaties vrezen daarom dat de landbouwlobby invloed heeft op de aangekondigde herziening van de dierenwelzijnsregels. De Commissie zegt die regels in 2025 te willen moderniseren en verwachtte tegen het einde van dat jaar een wetsvoorstel. Várhelyi reageerde niet op vragen van FTM.

Ook commissaris voor Milieu en Circulaire Economie Jessika Roswall kwam terug op een belangrijke belofte. Zij zou de REACH-regels voor chemische stoffen herzien om de volksgezondheid en het milieu beter te beschermen. Gevaarlijke stoffen dragen volgens het Europees Milieuagentschap bij aan acht procent van de sterfgevallen in Europa; hormoonverstorende stoffen brengen bovendien grote gezondheidsrisico’s met zich mee. In april 2026 kondigde Roswall echter aan dat de herziening niet doorgaat. Volgens Corporate Europe Observatory blokkeerde de chemische industrie de hervorming met lobbywerk en misleidende kostenramingen. Van Roswalls 156 gesprekken over het dossier was 75 procent met bedrijven, waaronder BASF, CEFIC en Cosmetics Europe; milieu- en gezondheidsorganisaties kregen 32 afspraken. De Commissie zegt na overleg te hebben gekozen voor vereenvoudiging en benadrukt dat REACH de kern van het chemicaliënbeleid blijft.

Volgens FTM werpt de grote ongelijkheid in toegang de vraag op in hoeverre bedrijfsbelangen het Europese beleid sturen, vooral wanneer commissarissen juist bescherming van consumenten, dieren en volksgezondheid hebben beloofd.