Van Veldhoven gaat uw gedrag normaliseren: minder vlees, minder vliegen, minder kopen, en de Klimaatraad wil reclame voor de verkeerde keuze weg

In dit artikel:

Het kabinet onderschrijft de aanbevelingen van de Wetenschappelijke Klimaatraad (WKR) om duurzaam gedrag sterker te sturen. Minister Stientje van Veldhoven (Klimaat en Groene Groei) schrijft in de kabinetsreactie dat de duurzame keuze gemakkelijk, betaalbaar, aantrekkelijk en uiteindelijk de norm moet worden. Andere keuzes zouden volgens het kabinet moeten worden ontmoedigd via onder meer ruimtelijk beleid, prijsprikkels, regels en voorlichting.

In het kader van de Aanpak Duurzaam Leven werken ministeries, gedragswetenschappers en praktijkexperts aan maatregelen die mensen moeten stimuleren dichter bij huis te reizen, vaker plantaardig te eten, kleiner of passender te wonen, minder nieuwe spullen te kopen en elektrische auto’s en woningen buiten de avondpiek van 16.00 tot 21.00 uur te laten. Deze voorstellen worden betrokken bij de besluitvorming over klimaat en energie in het voorjaar van 2027.

De WKR adviseert daarnaast om reclame voor onder meer vlees, zuivel, benzineauto’s en vliegreizen terug te dringen. Het kabinet noemt een landelijk verbod op fossiele reclame juridisch complex, omdat niet eenduidig vaststaat wat daar precies onder valt. Volgens de brief weren inmiddels achttien gemeenten dergelijke reclame via lokale regels of concessies; lokaal zou daarvoor meer juridische ruimte bestaan.

Ook bespreekt het kabinet het principe dat bovengemiddeld energiegebruik zwaarder kan worden belast, bijvoorbeeld via progressieve tarieven of compensatie. Concrete tarieven zijn nog niet vastgesteld. De WKR koppelt deze aanpak aan een rechtvaardige klimaattransitie, terwijl critici vrezen dat grote gezinnen en bewoners van slecht geïsoleerde woningen hierdoor relatief harder worden geraakt.

Alle ministeries moeten gedragskennis structureel in hun beleid opnemen. Daarnaast wil Van Veldhoven Milieu Centraal volgens de brief gedurende vier jaar 8,45 miljoen euro subsidie geven. De kabinetsreactie benadrukt dat rekening zal worden gehouden met de sociale gevolgen en dat burgers vooral moeten worden aangemoedigd. De auteur van het artikel interpreteert de voorstellen echter als een aantasting van de keuzevrijheid en stelt dat de overheid steeds nadrukkelijker bepaalt welk consumptie- en leefgedrag als normaal geldt.