Van Veldhoven (D66) verklapt waar Jettens gelote klimaatberaad voor dient: 'niet bedoeld als ideeënbus', wel om draagvlak te kweken
In dit artikel:
Het Nationaal Burgerberaad Klimaat sluit vandaag af in Lunteren. Daar bespreken 175 door loting geselecteerde Nederlanders hun advies over klimaatbeleid met minister Pieter Heerma (Binnenlandse Zaken). Het beraad, een initiatief van premier Rob Jetten dat in 2022 werd gestart, beschikte over een budget van 6,18 miljoen euro. Donderdag debatteerde de Tweede Kamer voor het eerst in de parlementaire geschiedenis over het advies van een nationaal burgerberaad.
Volgens het kabinet is een burgerberaad niet bedoeld als ideeënwedstrijd, maar om draagvlak en overeenstemming te vinden. Het kabinet wil het instrument daarom verder verankeren als vast onderdeel van de democratie. Heerma komt in het voorjaar van 2027 met een brief over de lessen voor toekomstige burgerberaden en zal daarin ook een onderwerp voor een volgend beraad noemen. Onderzoekers zien vooral mogelijkheden bij ingewikkelde en polariserende kwesties waar de politiek zelf moeilijk uitkomt.
De evaluatie laat echter zien dat het beraad nauwelijks bekend is. In december 2025 had ongeveer een kwart van de ondervraagden ervan gehoord; in juli 2026 was dat aandeel niet gegroeid. Slechts 2 procent wist er veel van en 8 procent kende de kabinetsreactie op het advies. Hoewel 71 procent vindt dat de Tweede Kamer over de aanbevelingen moet beslissen, steunt 44 procent een referendum over de uitkomsten. De onderzoekers achten een bindend referendum, gezien de Nederlandse politieke geschiedenis, niet waarschijnlijk. Ook leidde het beraad volgens de evaluatie niet tot meer vertrouwen in de democratie, zelfs niet onder deelnemers.
De kritiek in het artikel richt zich vooral op het ontbreken van directe kiezersinspraak. FVD-Kamerlid Gideon van Meijeren beschuldigde het kabinet ervan eerder genomen besluiten achteraf te legitimeren. Volgens de auteur kan een advies van een kleine, gelote groep vervolgens als morele steun in het parlement worden gebruikt, terwijl miljoenen kiezers niet rechtstreeks zijn geraadpleegd. D66 en andere partijen verwezen donderdag al naar steunpercentages van 94 en 86 procent binnen het beraad.
Het kabinet heeft ongeveer de helft van de voorstellen al overgenomen. Over achttien deelvoorstellen volgt op zijn vroegst in het voorjaar een besluit. Eerdere voorstellen om burgerberaden aan een referendum te koppelen of het klimaatberaad stop te zetten, haalden geen meerderheid in de Tweede Kamer. Een nieuwe motie van Alexander Kops (PVV) vraagt de regering het advies te verwerpen en geen nieuw klimaatberaad te organiseren. Daarover stemt de Kamer dinsdag.
PVV, FVD, Groep Markuszower, JA21, BBB, SGP en Keijzer hebben samen 49 zetels. Met de VVD komt de tegenstand op 71 zetels, waardoor voor aanneming steun van onder meer D66 of CDA nodig is. De auteur roept de VVD daarom op de motie te steunen en pleit in plaats van nieuwe burgerberaden voor een bindend correctief referendum, waarvan de uitslag door het kabinet wordt uitgevoerd.
Vandaag Inside: Johan Derksen over aangifte tegen Camiel Eurlings: 'Dat gunnen we 'm allemaal van harte!'