Van snelwegcontrole tot schijnfatsoen: de geradicaliseerde VVD doet geen moeite meer om zich te verstoppen

In dit artikel:

Op de A37 komen groepen zelfbenoemde grenswachten in actie die zonder enige wettelijke bevoegdheid automobilisten tegenhouden, fouilleren en het verkeer blokkeren op zoek naar illegale migranten. Deze eigenmachtige acties brengen niet alleen het verkeer in gevaar, maar roepen ook ernstige vragen op over de veiligheid en rechtsstaat. Wat als er door dit soort confrontaties een dodelijk ongeluk zou ontstaan? VVD-minister van Justitie David van Weel erkent weliswaar dat de asielinstroom omlaag moet en vindt frustratie begrijpelijk, maar waarschuwt tegen het nemen van het recht in eigen hand. Kritiek ontstaat echter omdat zijn woorden lijken te schuiven met de grenswachtersmentaliteit en daarmee de ondermijning van de rechtsstaat in de hand werken.

De VVD, onder leiding van figuren als Van Weel, Dilan Yesilgöz en Ruben Brekelmans, vertoont een steeds radicalere koers die dicht tegen extreemrechtse opvattingen aanleunt. Deze ontwikkeling voedt een politiek klimaat waarin burgerwachten en racistische praktijken gedoogd lijken te worden, terwijl de partij zich steeds verder verwijdert van verantwoord en fatsoenlijk bestuur. Dit zorgt voor spanningen in de coalitiemogelijkheden met partijen als GL, PvdA, D66 en CDA, die zich vragen stellen over de mate waarin zij kunnen samenwerken met een VVD die de rechtsstaat inzet als politiek instrument en zich laat leiden door populistische emoties.

De situatie vereist volgens critici een grondige politieke koerscorrectie binnen de VVD, waarbij afstand wordt genomen van het begrip voor onwettige grenswachten en de nadruk opnieuw komt te liggen op het beschermen van burgers tegen geweld en intimidatie. Tot die tijd staat de partij, zo luidt de waarschuwing, op de ‘strafbank van de democratie’ – niet om gestraft te worden, maar om de democratische rechtsorde te vrijwaren. De urgentie blijft groot, temeer daar een tragedie door de acties van deze ‘patriotten’ geen hypothetisch risico meer is, maar een reële dreiging.