Van SCQA tot heldenreis: 5 structuren voor krachtige presentaties
In dit artikel:
De auteur richt zich op professionals, consultants en sprekers die presentaties voorbereiden en stelt dat veel van hen vooral slides en losse ideeën verzamelen zonder na te denken over een krachtige, doelgerichte structuur. Door gebrek aan structuur raakt het verhaal vaak onsamenhangend en minder memorabel; een bewuste opbouw is volgens de schrijver de stille motor achter een overtuigende presentatie.
Wetenschappelijke onderbouwing
- Cognitive Load Theory: ons werkgeheugen kan maar een beperkt aantal informatie-eenheden tegelijk verwerken. Slecht geordende of irrelevante prikkels verlagen begrip en retentie.
- Serial-Position Effect: mensen onthouden vooral wat aan het begin en het einde van een reeks staat; het midden is kwetsbaar.
- Narrative Transportation: goed vertelde verhalen trekken luisteraars mee en vergroten zowel begrip als positieve beoordeling van de spreker.
Vijf aanbevolen presentatiestructuren
1) Heldenreis
- Plaats het publiek in de schoenen van een hoofdpersoon (klant, collega, team of jezelf) die een uitdaging doormaakt en transformeert. Gebruik concrete scènes en zet jouw oplossing neer als de gids die de doorbraak mogelijk maakt. Vooral effectief bij veranderthema’s en keynotes.
2) SCQA (Situation, Complication, Question, Answer)
- Kort en scherp: context → probleem → de vraag → jouw antwoord. Veel gebruikt in consultancy en bestuurscontexten; ideaal wanneer tijd schaars is en men snel je kern wil horen.
3) Probleem — Oorzaak — Oplossing — Effect
- Maak het probleem voelbaar met data en verhalen, leg maximaal drie kernoorzaken bloot, presenteer je oplossing van hoog naar laag en sluit af met concrete effecten. Vrij praktisch voor pitches en verandertrajecten.
4) Minto Piramide
- Begin met de conclusie, orden daarna de drie belangrijkste redenen en pas vervolgens details en data toe. Geschikt voor strategische voorstellen en besluitvormende settings waar de besluitvormer snel logica en consequenties wil doorzien.
5) What — So what — Now what
- Een eenvoudige reflectiestructuur: feiten (what), betekenis en implicaties (so what), en concrete vervolgstappen (now what). Handig voor kwartaalupdates en teammeetings; voorkom dat presentaties vaag eindigen door een heldere call-to-action.
Hoe kies je de juiste structuur?
- Doel: wil je houding, gedrag of begrip veranderen, of vertrouwen opbouwen? Verhalende structuren werken goed voor positionering; systemen die urgentie en handelingsperspectief bieden werken beter voor gedragsverandering.
- Complexiteit: bij complexe inhoud helpen SCQA en de piramide om orde en kernlogica te scheppen.
- Publiek: analytische, kritische toehoorders (bestuurders, specialisten) prefereren vaak directe structuren als Minto of SCQA; onervaren of sceptische groepen reageren beter op langzaam opbouwende verhalen.
- Context & spanningsboog: korte tijdslots vragen om compacte structuren; een keynote kan juist profiteren van een narratieve spanningscurve.
Veelvoorkomende fouten
- Geen scherpe kernboodschap: presenteer één zin die duidelijk maakt wat er na de presentatie moet gebeuren.
- Te veel hoofdboodschappen: beperk tot één hoofdboodschap en maximaal drie ondersteunende pijlers.
- Vergeten van primacy en recency: zet je krachtigste punten in opening en afsluiting.
- Geen signposting: geef tussentijdse aanwijzingen en visuele structuur om de luisteraar te leiden.
- Structuur niet afgestemd op het beslismoment: kies bij besluitvorming voor directe, logische modellen; bij inspiratie voor verhalen.
Praktische tips
- Test je structuur (ook met AI als sparringpartner) en dwing jezelf tot helderheid: wat moet je echt live vertellen? Vaak kan een verhaal teruggebracht worden tot 5–10 minuten die de kern draagt. Gebruik concrete voorbeelden en harde cijfers waar nodig en sluit altijd af met een duidelijke call-to-action.
Slotgedachte
Een doordachte structuur werkt met het brein van het publiek in plaats van ertegenin. Wie zijn presentatie op die manier ontwerpt, vergroot begrip, retentie en overtuigingskracht — en voorkomt dat zijn verhaal simpelweg wordt uitgezeten.