Van schoolbord tot server: het Mongools verdwijnt uit China
In dit artikel:
In Binnen-Mongolië (door de lokale bevolking vaak Zuid-Mongolië genoemd) groeit de druk op de meer dan zes miljoen etnische Mongolen om hun moedertaal en culturele uitingen op te geven. PEN-America publiceerde recent het rapport "Save our Mother Tongue", waarin wordt gedocumenteerd hoe Beijing sinds 2020 onderwijs en publieke communicatie heeft gestandaardiseerd ten gunste van Mandarijn — waaronder het vervangen van het traditionele verticale Mongoolse schrift op scholen. Er ligt bovendien een conceptwet om „etnische eenheid te bevorderen”, wat neerkomt op het legaliseren van verdergaande assimilatie.
De repressie beperkt zich niet tot klaslokalen. Digitale maatregelen zijn volgens het rapport en aanvullende analyses van denktanks als ASPI snel geavanceerder geworden. Van 169 culturele Mongoolse websites zijn er al 148 verwijderd of omgezet naar Mandarijn; honderdduizenden gebruikers van platforms als WeChat en de Mongoolse app Bainuu staan onder intensief toezicht. Ook buiten China reikt die arm: Binnen-Mongolen in landen als Thailand en Japan melden contact door Chinese autoriteiten. In 2023 werd de prominente Zuid-Mongoolse schrijver Lhamjab A. Borjigin gearresteerd in Mongolië en naar China overgebracht; sindsdien ontbreekt elk spoor.
Een nieuwe stap is de geplande nationale identificatie- en authenticatie-app die vanaf juli 2025 wordt uitgerold. Gecombineerd met AI‑systemen kan die app digitale anonimiteit verkleinen en het voor autoriteiten eenvoudiger maken om Mongoolse, Oeigoerse of Tibetaanse teksten en audio binnen enkele seconden te detecteren en te verwijderen. Generatieve taalmodellen en contentfilters worden ingezet om verboden uitingen te identificeren, aldus ASPI en PEN-America, wat de schaal en snelheid van taalonderdrukking vergroot.
De kern van de zaak is dat autoritaire controle over taal en verhaalvoering wordt uitgebreid van fysieke naar digitale ruimte. Waar onderwijs- en cultuurbeleid al eeuwenoude assimilatiemethoden voortzet, maken nieuwe technologische middelen massale monitoring en snelle censuur mogelijk. PEN-America waarschuwt dat wie profiteert van AI en dataverzameling ook verantwoordelijkheid draagt voor misbruik. De ontwikkelingen in Binnen-Mongolië tonen de praktische gevolgen van technologische afhankelijkheid en roepen op tot internationale aandacht voor de bescherming van taalrechten en digitale vrijheden.