Van Saudi-Arabië tot Irak: hoe Golfstaten noodgedwongen weer inzetten op (oude) pijpleidingen

In dit artikel:

Ongeveer 20 procent van de wereldwijde olievoorraad zit vast in de Perzische Golf door acties die de Straat van Hormuz praktisch blokkeren. Als reactie zetten Golfstaten massaal in op pijpleidingen als omleidingsroute: bestaande leidingen worden opnieuw benut en nieuwe plannen versnellen om export buiten de zeestraat mogelijk te maken.

In Saudi-Arabië is dat het duidelijkst zichtbaar. Sinds maart groeide de haven Yanbu aan de Rode Zee in korte tijd uit tot het belangrijkste olieport van het koninkrijk. De oude Oost‑westpijpleiding (Petroline), in de jaren tachtig aangelegd als strategische tegenhanger van Hormuz, pompt nu dagelijks tot zo’n 7 miljoen vaten richting Yanbu. Daardoor stegen de exportvolumes van die haven van circa 1,6 miljoen vaten per dag vóór de oorlog naar ongeveer 5 miljoen midden april.

Ook andere landen zoeken alternatieven. Irak heroverweegt langlopende plannen voor een pijpleiding van Basra naar Aqaba en sloot in april 2026 een akkoord om via een lang stilgelegde leiding naar Turkije te exporteren; die lijn werd op 19 maart 2026 heropend en transporteert momenteel circa 250.000 vaten per dag — een klein deel van Irak’s totale productie van 4,4 miljoen vaten per dag. Abu Dhabi benut intussen de pijpleiding naar Fujairah (buiten Hormuz) intensiever, met exports rond 2 miljoen vaten per dag en mogelijk verdere uitbreiding.

Onderzoekers waarschuwen dat deze omschakeling wel tempo wint, maar geen snelle oplossing is. De aanleg van nieuwe pijpleidingen vergt naar schatting nog twee tot drie jaar en politieke afhankelijkheden — bijvoorbeeld Irak als transitland — blijven onzekerheden. Daarnaast zijn pijpleidingen kwetsbaar voor aanvallen: begin april beschadigde een Iraanse aanval tijdelijk de Oost‑westverbinding, wat 700.000 vaten per dag capaciteit uitschakelde, en door Iran gesteunde Houthi-rebellen bedreigen de scheepvaart in de Rode Zee.

Pijpleidingen kunnen de effecten van een blokade verlichten en tonen de waarde van decennialange infrastructuurinvesteringen, maar ze vormen geen volledige vervanging van de Straat van Hormuz. Zelfs bij maximale pijpleidingcapaciteit blijft een aanzienlijk volume olie in de Golf vastzitten, met gevolgen voor de wereldeconomie.