Van rellen bij demonstraties tot verwarde personen: politie past vaker geweld toe en raakt overbelast
In dit artikel:
Corry van Breda, portefeuillehouder geweld bij de politie, waarschuwt dat de druk op het korps door demonstraties en toenemend agressief gedrag in de samenleving steeds moeilijker houdbaar wordt. Uit de jaarcijfers over 2025 blijkt dat de politie in ruim 25.000 incidenten geweld heeft ingezet — minder dan 1 procent van de bijna 2,7 miljoen meldingen waar de dienst op afging, maar ongeveer 2.000 gevallen meer dan in 2024. Van Breda wijst erop dat demonstraties in plaatsen als Loosdrecht en IJsselstein vaker uitlopen op rellen, waardoor teams meerdere avonden per week nodig zijn en niet elders kunnen worden ingezet.
De aard van demonstraties is veranderd, aldus Van Breda: waar mensen vroeger hun standpunt kwamen uiten en daarna vertrokken, verschijnen nu groepen die volgens haar vooral op escalatie uit zijn. Die confrontaties leiden regelmatig tot fysiek geweld van politiezijde, letsel en psychische klachten bij agenten; langdurige personele uitval door onder meer posttraumatische stress komt voor binnen meerdere eenheden. Van Breda roept op tot meer maatschappelijke steun voor harde handhaving en pleit voor minder agressie in de samenleving: “Wat mijn collega’s meemaken, is niet mis.”
Een opvallende stijging betreft het geweld tegen mensen met ‘onbegrepen gedrag’: in meer dan 40 procent van de geweldsincidenten speelde dit een rol, een stijging van 2 procentpunt ten opzichte van het vorige jaar. Politiefunctionarissen besteden veel tijd aan deze gevallen, terwijl zij niet zijn opgeleid voor langdurige zorg. Van Breda benadrukt dat oplossingen aan de achterkant van het systeem moeten komen: betere 24-uursnetwerken, meer opvangbedden en centrale regie op dossiers, zodat terugkerende situaties en herhaald optrekken van politie kunnen worden voorkomen.
Technologie en middelen laten ook verschuivingen zien. Het aantal keren dat een vuurwapen werd ingezet daalde over de jaren: in 2025 1.679 keer tegenover 2.149 keer in 2022. Tegelijk nam het gebruik van het stroomstootwapen toe naar 1.300 inzettingen (tegenover 1.114 in 2024); de taser wordt gezien als een instrument tussen pepperspray en vuurwapen, vaak al afdoende bij dreiging en doorgaans beperkt tot valletsel. In totaal gebruikten ruim 12.000 agenten een of meerdere keren geweld; daarnaast werd 1.511 keer een spuugmasker toegepast.
Wat betreft verantwoording: in 369 gevallen voldeed de geweldstoepassing niet aan het toetsingskader, maar dat betekent niet automatisch onrechtmatigheid. Vaak gaat het om verbeterpunten; slechts in 15 gevallen werd uiteindelijk een maatregel tegen een agent opgelegd. Van Breda benadrukt dat het merendeel van de inzet wél volgens de regels verloopt, maar maakt duidelijk dat de combinatie van frequente demonstraties, toegenomen agressie en zorgwekkende tekorten in zorg en opvang het werk van de politie zwaarder en complexer maakt.