Van opschonen naar ondersteunen: natuurvolgend beheer als nieuwe kijk op groenonderhoud
In dit artikel:
10 januari 2026 — Het klassieke beheer van stedelijk groen — strak gemaaid gras, bladvrije borders, verwijderd dood hout — maakt steeds meer plaats voor een natuurvolgende aanpak. IPC Groene Ruimte biedt met de training Natuurvolgend onderhoud praktisch toepasbare handvatten voor groenprofessionals (groenvoorzieners, hoveniers, voormannen) om onderhoud te vertalen naar meer biodiversiteit in plantsoenen, bermen en perken.
De training speelt in op een groeiende wens van grootgrondeigenaren, zoals gemeenten, om ecologie mee te laten wegen in dagelijks onderhoud. In de praktijk botsen die ambities echter met bestaande onderhoudscontracten en beeldbestekken die visuele netheid als norm hanteren, en met bewonersverwachtingen rondom orde en veiligheid. Dergelijke spanningen leiden ertoe dat bloemrijke gazons of liggenblijvend dood hout vaak als ‘slecht’ worden beoordeeld, terwijl ze juist voedsel, schuilplaatsen en voortplantingsmogelijkheden bieden voor insecten en andere fauna.
In plaats van vaste recepten leert de cursus deelnemers te werken met afwegingskaders en lokale ecologische doelen. Centraal staan de zes V’s — voedsel, vocht, veiligheid, verbinding, variatie en voortplanting — als praktische leidraad om keuzes te maken over maaien, snoeien en hergebruik van groenmateriaal. Voorbeelden uit de training: gefaseerd maaien om bloeiperiodes en voedselvoorziening te spreiden; gefaseerd snoeien van klimop zodat nectar en bessen behouden blijven; en hergebruik van takken (bijv. knotwilgentakken als takkenril) om schuilplekken en kringlopen te creëren. Ook duurzame middelen zoals biologisch maaidraad en houten gietranden komen aan bod.
Trainer Bert Jan Godeke benadrukt het belang van anders kijken en handelen: wie natuurlijke processen leert herkennen en versterken, verandert onderhoud in een investering voor veerkrachtige, gezondere bodem en sterkere plantengemeenschappen. “Biodiversiteit is een samenspel van flora, fauna en de juiste condities,” aldus Godeke.
De training richt zich niet alleen op technische oplossingen maar ook op communicatie en het omgaan met bewoners en opdrachtnemers, omdat contractuele aanpassingen en verwachtingsmanagement nodig zijn om natuurvolgend beheer op grotere schaal in te voeren. Hierdoor biedt de cursus een praktisch spoor om de kloof tussen beleidsambitie en dagelijkse onderhoudspraktijk te dichten en stedelijk groen ecologisch rijker te maken.