Van Marlboro naar marihuana: tabaksreus stapt in legale Nederlandse wiet
In dit artikel:
Tabaksconcern Altria (voorheen Philip Morris) duikt via een keten van belangen in het Nederlandse wietexperiment: het kocht in 2019 een groot belang in het Canadese Cronos, waarvan meerdere topbestuurders uit Altria afkomstig zijn, en Cronos kondigde afgelopen december de aankoop van CanAdelaar aan — de grootste deelnemende teler in het experiment. CanAdelaar uit Hellevoetsluis levert naar eigen zeggen ongeveer 20.000 kilo cannabis per jaar en voorziet sinds vorig jaar alle coffeeshops in de tien proefgemeenten; het experiment zelf duurt circa vijf jaar en wordt volgend jaar geëvalueerd door de overheid.
Onderzoekers van Investico, De Groene Amsterdammer en NU.nl en diverse verslavings- en tabaksexperts maken zich zorgen over de nieuwe machtspositie van de tabaksindustrie binnen de legale cannabismarkt. Zij wijzen op een lange geschiedenis van agressieve marketing, lobbywerk en het financieren van gunstige wetenschappelijke studies door ‘Big Tobacco’. Het bedrijf Aspeya, een dochter van Philip Morris International, betaalde recent meerdere auteurs die ten minste vier artikelen over therapeutisch potentieel van cannabisstofjes publiceerden in relatief onbekende vakbladen — publicaties die volgens beoordelaars risico’s lopen op cherry-picking en ‘spin’ omdat het om niet-systematische literatuuroverzichten gaat en onduidelijk is welke rol de financier had bij opzet en schrijven.
Experts vrezen dat dezelfde tactieken die de tabaksindustrie gebruikte om consumenten en beleidsmakers te beïnvloeden, nu worden toegepast richting cannabis: promotie van gezondheidsimago’s, inzet van dochterbedrijven en influencers (zoals bij vapes), en het zoeken naar manieren om nieuwe gebruikers aan te boren. Trimbos-onderzoeker Marc Willemsen en andere deskundigen waarschuwen dat het inbrengen van een product door een commerciële partij met grote marketing- en juridische slagkracht het risico vergroot op meer regulier gebruik en mogelijk ook op gecombineerde consumptie (blowen en vapen), wat schadelijke gevolgen voor de volksgezondheid kan hebben.
Hoewel overnames zoals die van CanAdelaar juridisch zijn toegestaan en telers en coffeeshops aan strikte regels moeten voldoen (geen reclame, geen verkoop aan minderjarigen), roepen de betrokkenheid van tabaksbedrijven en het gefinancierde onderzoek vragen op over transparantie en de bescherming van publieke gezondheid. Verschillende deskundigen pleiten daarom voor scherpere beperkingen op commerciële belangen mocht Nederland verder legaliseren, en waarschuwen beleidsmakers om niet zonder meer op vertrouwen te varen. De uitkomst van het experiment en de eventuele noodzaak van aanvullende waarborgen komen volgend jaar op tafel.