Van limoncellobier tot batterijparken: waarom de Vlaamse overheid mee eigenaar is van duizenden bedrijven
In dit artikel:
Participatiemaatschappij Vlaanderen (PMV) is de investeringsmaatschappij van de Vlaamse overheid die de voorbije 25 jaar duizenden ondernemingen financieel ondersteund heeft met risicokapitaal, leningen en waarborgen. Bekende namen die ooit op steun van PMV konden rekenen variëren van biotechbedrijf Argenx en energie-initiatieven als Parkwind tot consumentenomroepen zoals Ritchie en Odette Lunettes. PMV treedt vooral op in fases waarin bedrijven veel kapitaal nodig hebben of waar de private markt kortschiet.
Cijfers uit 2024 illustreren de omvang: PMV had toen rechtstreeks aandelen in 113 bedrijven, verstrekte leningen aan 1.801 ondernemingen (waaronder nog 34 coronaleningen uit de pandemie) en leverde waarborgen aan in totaal 7.172 gevallen. De grootste waarborgen (het Gigarant‑instrument) gaan voor meer dan 70% naar industriële projecten; recent voorbeeld is een waarborg van €120 miljoen voor staalbedrijf Aperam in Genk. Het beheerde vermogen lag jarenlang rond €1,9 miljard, maar steeg tot ongeveer €4,7 miljard na de grootschalige investering van €2,77 miljard in aandelen van Brussels Airport.
PMV profileert zich als sectoragnostisch, maar is in de praktijk intensief actief in levenswetenschappen, zorg, ICT en industriële diensten. De organisatie functioneert enerzijds als financiële dienstverlener die marktfinanciering faciliteert en anderzijds als publiek instrument dat maatschappelijke of strategische doelstellingen kan ondersteunen, zeker in sectoren met lange ontwikkeltrajecten zoals biotech of in strategische infrastructuur.
Bestuurlijk is er een mengvorm: enkele politici zitten in het bestuur, maar PMV benadrukt dat meerderheden van onafhankelijken en meerdere beoordelingscomités investeringsbeslissingen afhandelen. Desondanks blijven operaties zoals de aankoop van aandelen in Brussels Airport of de creatie van een defensiefonds vanuit het publiek debat soms als politiek gestuurd ervaren.
Een herhaalde zorg is dat PMV met publiek geld risicovolle investeringen doet en niet altijd winnaars kent; verliezen komen voor. Toch meldt PMV dat de voorbije tien jaar winstgevend was. Een externe evaluatie door Idea Consult, uitgevoerd bij meer dan 2.000 ondersteunde bedrijven, concludeert dat PMV‑steun gemiddeld een duidelijke positieve impact heeft: elke geïnvesteerde euro zou volgens die studie gemiddeld meer dan tien euro extra directe toegevoegde waarde bij de ondersteunde bedrijven genereren.
Ondernemers en academici zien PMV als cruciaal voor het Vlaamse innovatiesysteem: private spelers prijzen PMV’s signaalrol en risicobereidheid in vroege fases, terwijl experts benadrukken dat zonder zo’n publieke actor bepaalde hightech- en R&D‑sectoren moeilijk zouden overleven. De discussie of een investeringsmaatschappij een kerntaak van de overheid moet zijn blijft echter actueel, vooral nu concurrentie op innovatiegebieden wereldwijd toeneemt.