Van Houwelingen (FVD) ontmaskert de onderwijslobby: 82.000 fte erbij in dertig jaar, en onze kinderen lezen slechter

In dit artikel:

FVD-Kamerlid Pepijn van Houwelingen vroeg op 12 november op X waarom het funderend onderwijs in dertig jaar veel meer personeel en geld nodig heeft, terwijl het leerlingenaantal ongeveer gelijk bleef en de leerprestaties daalden. Aanleiding was een brief van de Scholen voor Persoonlijk Onderwijs, gebaseerd op een ESB-artikel van bestuurder Misha van Denderen.

Volgens diens berekening steeg het personeel in het primair en secundair onderwijs, inclusief mbo en volwassenenonderwijs, van 187.300 fte in 1995 naar 272.200 fte in 2024. Na correcties voor de kortere werkweek en leerlingenaantallen blijft volgens de auteurs een verschil van 81.695 fte over. Het grootste deel daarvan bestaat uit niet-lesgevend personeel: ruim 64.000 fte, tegenover ruim 17.000 extra leraren. Vooral het aantal onderwijsassistenten groeide sterk, van circa 12.000 fte in 2002 naar 35.800 in 2024.

Tegelijkertijd daalde de gemiddelde Nederlandse PISA-score voor lezen, wiskunde en natuurwetenschappen tussen 2003 en 2022 met 0,45 standaarddeviatie. Staatssecretaris Mariëlle Paul Tielen meldde bovendien dat de uitgaven per leerling sinds 1995 ongeveer zijn verdubbeld: voor basisschoolleerlingen van 5.700 naar 11.900 euro en voor middelbare scholieren van 7.500 naar 15.300 euro, omgerekend naar prijzen van 2024. In totaal ging er in 2024 19,2 miljard euro meer naar het funderend onderwijs dan in 1995.

De auteur concludeert dat niet duidelijk is wat de extra middelen en banen hebben opgeleverd. VOS/ABB erkent dat hard Nederlands bewijs voor betere resultaten door onderwijsassistenten ontbreekt; het aangehaalde ESB-artikel verwijst naar CPB-onderzoek waarin klassenassistenten nauwelijks effect zouden hebben. Ook de Algemene Rekenkamer zou onvoldoende meetbare doelen zien in de onderwijsbegroting voor 2027. PO-Raad-voorzitter Freddy Weima waarschuwde juist tegen bezuinigingen en hoopte dat Kamerleden het ESB-artikel niet zouden gebruiken. De auteur vindt dat de onderwijssector de groei in personeel en uitgaven concreet moet verantwoorden.