Dit is de reden achter de stijgende lokale lasten

In dit artikel:

Gemeentelijke lasten in Nederland zijn de afgelopen jaren flink harder gestegen dan de inflatie: de opbrengsten uit heffingen namen in 2024 met 8,5% toe en in 2025 met 8%, terwijl de inflatie beide jaren op 3,3% lag. De stijging verschilt per plaats — zo verhoogt Alphen aan den Rijn dit jaar de onroerendezaakbelasting (ozb) met 40%, terwijl bijvoorbeeld Hoogeveen en Oosterhout juist woonlasten verlagen.

Onderzoekers en lokale besturen wijzen één belangrijke oorzaak aan: te weinig structurele rijksmiddelen. Ongeveer 60% van gemeentelijke inkomsten komt van het Rijk, maar sinds 2015 zijn tal van taken bij gemeenten neergelegd (zoals jeugdzorg en zorg voor langdurig zieken) terwijl het bijbehorende budget niet in dezelfde mate is meegegroeid. Vooral bij jeugdzorg lopen de kosten op en blijken de budgetten onvoldoende, waardoor tekorten wijdverbreid zijn en niet zomaar toe te schrijven aan slecht lokaal beleid, aldus Corine Hoeben van Coelo.

Daarnaast drukken nieuwe kostenposten, zoals klimaatadaptatie (zwaardere piekbuien en aanpassingen aan riolering), op de gemeentelijke begroting. De mogelijkheden om aanvullende inkomsten te genereren zijn beperkt en ongelijk verdeeld: grote steden kunnen nog verdienen aan parkeergelden en toeristenbelasting, kleinere gemeenten minder. Ook zijn sommige heffingen gebonden aan bestedingsdoelen (bijv. afvalstoffenheffing), waardoor de vrij inzetbare ozb vaak wordt verhoogd.

Het kabinet heeft noodinjecties gegeven om een voorspeld ‘ravijnjaar’ in 2026 — waarin veel gemeenten in de rode cijfers zouden belanden — af te wenden, maar meegeven wordt dat onderliggende problemen blijven bestaan. Het nieuwe kabinet wil jeugdzorg hervormen om kosten te drukken, maar volgens de Vereniging van Nederlandse Gemeenten ontbreekt daarvoor een structurele financiële oplossing. Zoals Hoeben het samenvat: er worden geregeld pleisters geplakt, maar geen structurele middelen naar gemeenten gestuurd die de problemen echt oplossen.