Van Goghkerkje in Nuenen 200 jaar: „Heel vaak zie ik hier geïnteresseerden rondlopen"

In dit artikel:

Het Van Goghkerkje in Nuenen bestaat op 1 oktober 2026 tweehonderd jaar. De eenvoudige neoclassicistische kerk trekt bezoekers omdat Vincent van Gogh het gebouw schilderde en zijn vader, Theodorus van Gogh, er van 1882 tot 1885 predikant was. Volgens bestuurslid Dorine Smilde-op den Kelder heeft het rijksmonument echter ook een bredere historische betekenis.

De kerk werd in de negentiende eeuw gebouwd als zogenoemde waterstaatskerk, met financiële steun van de overheid. Daarmee wilde men conflicten tussen rooms-katholieken en hervormden over het gebruik van oude kerkgebouwen verminderen. Boven de ingang staat een Bijbeltekst over een huis van gebed, maar de vermelde versverwijzing is onjuist: niet Matteüs 21:15, maar vers 13 is bedoeld.

Het interieur veranderde in de loop der tijd sterk. De oorspronkelijke banken en preekstoel verdwenen grotendeels, terwijl onder meer de koperen lezenaar en doopvont behouden bleven. In 1928 kwam er een consistoriekamer bij; restauraties volgden in 1955 en tussen 2000 en 2009. Het dak werd in 1984 vernieuwd en sinds 1964 beschikt de kerk over een Verschueren-pijporgel.

Omdat het gebouw te klein werd voor de erediensten, verhuisden de Nuenense hervormden in 1999 naar een nieuw kerkelijk centrum. De protestantse gemeente bleef eigenaar en droeg het beheer in 2001 over aan de Stichting Van Goghkerkje. Tegenwoordig vinden er diensten, vespers, concerten, exposities, lezingen en jaarlijks circa twintig tot 25 huwelijken plaats. De stichting werkt met vrijwilligers en wil via verhuur, donaties en een gevarieerd cultureel programma voldoende inkomsten voor het onderhoud genereren. De tweehonderdste verjaardag vormt volgens Smilde een extra stimulans om de kerk duurzaam als culturele ontmoetingsplek te ontwikkelen.