Van Essen (D66) wil stikstofpotjes van 1,59 miljard en 504 miljoen uit het geschrapte Transitiefonds in leven houden tot 2032

In dit artikel:

Het artikel bekritiseert het voornemen van landbouwminister Jaimi van Essen om twee provinciale subsidieregelingen die voortkwamen uit het inmiddels ingetrokken Transitiefonds voor landelijk gebied en natuur te verlengen tot 1 januari 2032. In een voorhangbrief van 5 november 2026 vraagt de minister de Tweede Kamer om snel te reageren, zodat de verlenging van de eerste regeling vóór 1 januari 2027 kan worden gepubliceerd.

De betreffende regelingen zijn de Regeling provinciale maatregelen landelijk gebied (Rpml) en de Regeling specifieke uitkering provinciale versnellingsvoorstellen transitie landelijk gebied (Rpvt). Ze hebben samen een omvang van ruim 2,13 miljard euro: ongeveer 1,59 miljard euro plus 38,5 miljoen euro aan uitvoeringskosten voor de Rpml en 504 miljoen euro voor de Rpvt. De huidige looptijden eindigen op 1 januari respectievelijk 24 november 2027. Hoewel het Transitiefonds en het bijbehorende wettelijke kader in november 2024 zijn ingetrokken, wil Van Essen de regelingen juridisch in stand houden omdat provinciale projecten nog doorlopen en aanpassingen tijdens de uitvoering mogelijk moeten blijven. Volgens de minister levert de verlenging op zichzelf geen extra geld op en verandert zij niets aan al toegekende bedragen.

De auteur ziet de verlenging echter als een voortzetting van de eerder geplande stikstof-, natuur-, water- en klimaataanpak via de achterdeur. Daarbij verwijst het artikel naar een Kamerstuk van 6 november 2026 over de Europese veehouderijstrategie, dat mede is ondertekend door VVD-staatssecretaris Silvio Erkens. Daarin zegt het kabinet kritische kanttekeningen te hebben bij Europese ambities op het gebied van dierenwelzijn, duurzaamheid en stikstof, omdat volgens de bewindslieden verdienvermogen en concurrentiekracht te zwaar zouden wegen. Het kabinet steunt daarnaast onder meer een Europees verbod op kooisystemen.

Tegelijkertijd erkennen Van Essen en Erkens volgens het artikel dat natuurvergunningen in Nederland momenteel nauwelijks worden verleend. Ook blijft de Europese limiet van 170 kilo meststikstof per hectare gehandhaafd en krijgt Nederland geen nieuwe derogatie onder de Nitraatrichtlijn. Nederlandse opkoop- en beëindigingsregelingen moeten daarnaast bijdragen aan een emissiereductie van 42 tot 46 procent in 2035 ten opzichte van 2019.

De bewindslieden zien geen tegenstelling tussen het opkopen van Nederlandse veehouderijen en Europese steun voor uitbreiding van landbouwactiviteiten elders. Volgens hen kunnen economische activiteiten het best plaatsvinden waar dat, met bescherming van de natuur, verantwoord is. De auteur interpreteert dit als een bewuste verplaatsing van de veehouderij naar andere EU-landen en roept de Tweede Kamer op de verlenging tot 2032 tegen te houden, de Stikstofwet te schrappen en het Nederlandse boerenbedrijf beter te beschermen.