Van Essen (D66) schoffeert de boer: hij praat wel, maar onderhandelt niet, en LTO waarschuwt voor 'dreigende Haagse dictaten'

In dit artikel:

LTO en het Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt (NAJK) verlieten donderdag teleurgesteld een overleg met D66-minister Jaimi van Essen over diens stikstofplannen. Volgens NAJK-voorzitter Gerben Boom was er onvoldoende beweging. LTO-voorzitter Ger Koopmans sprak van een moeilijk gesprek: sommige verbeteringen waren overgenomen, maar volgens hem overschaduwden nieuwe voorwaarden het resultaat. De boerenorganisaties beraden zich op vervolgstappen; De Telegraaf meldde dat boeren boos waren weggelopen.

De kern van het conflict is dat Van Essen de gesprekken wel als overleg beschouwt, maar niet als onderhandelingen. Boeren mogen voorstellen doen, terwijl de minister uiteindelijk beslist welke aanpassingen worden overgenomen. Het kabinet zegt open te staan voor verbeteringen, maar wil de hoofdlijnen van de stikstofaanpak overeind houden. Het eerste wetsvoorstel wordt volgens het artikel vrijdag verwacht.

De plannen raken vooral de melkveehouderij. Veebedrijven zouden de stikstofuitstoot van hun koeien sterk moeten verminderen, wat kan leiden tot minder dieren, dure stalmaatregelen of bedrijfsbeëindiging. Boeren willen dat weidegang meetelt als manier om uitstoot te beperken, maar vinden dat moeilijk meetbaar. Ook verzetten zij zich tegen een maximum van 2,6 koeien per hectare en tegen zones rond kwetsbare natuurgebieden. In die gebieden zouden bedrijven moeten aanpassen, verplaatsen of verdwijnen.

Een belangrijk punt voor de sector is daarnaast een rekenkundige ondergrens. Daarmee zouden kleine projecten zonder afzonderlijke stikstofvergunning kunnen doorgaan. Het kabinet wil die grens pas op termijn invoeren, terwijl LTO om een concrete datum vraagt. Ook willen boeren dat emissiearme stallen die in andere Europese landen zijn toegestaan, in Nederland sneller worden erkend.

Volgens de auteur wordt de politieke ruimte voor versoepeling beperkt door de steun van oppositiepartij PRO van Jesse Klaver. Die partij zou haar steun aan het kabinetsplan intrekken als het te veel wordt afgezwakt. Daardoor heeft het minderheidskabinet PRO of Volt nodig voor een meerderheid, terwijl coalitiepartijen verdeeld zijn over samenwerking met links of rechts. JA21, BBB en SGP hebben een alternatief voorgesteld met minder strenge veenormen, een ondergrens vanaf 1 januari en kleinere natuurzones, maar Van Essen zou daar weinig voor voelen.

Het artikel is een uitgesproken opiniestuk. De auteur concludeert dat boeren politiek wisselgeld zijn geworden en roept Van Essen op de wet in te trekken. Ook premier Jetten en het CDA zouden volgens de auteur moeten kiezen voor de belangen van het platteland in plaats van voor de politieke steun van Klaver.