Van een tropisch rif tot de grachten: de (zee)spons is overal een belangrijke bodembewoner: 'We moeten er zuinig op zijn'

In dit artikel:

Onderzoek van UvA-zeebioloog Michelle Achlatis laat zien dat sponzen op het rif van Curaçao niet alleen als dieren functioneren. Van de 24 onderzochte soorten bleek de helft ook aan fotosynthese te doen. Miljoenen cyanobacteriën en algen leven in hun huid en leveren overdag, onder invloed van zonlicht, zuurstof en voedingsstoffen aan hun gastheer. In ruil daarvoor krijgen de micro-organismen bescherming en grondstoffen uit het door de spons gefilterde water. ’s Nachts valt die extra voedselvoorziening weg en is de spons volledig afhankelijk van zijn dierlijke manier van eten.

Achlatis onderzocht de fotosynthese eerst onder gecontroleerde omstandigheden met aquariumverlichting. In zee bepaalde ze met fluorescentiemetingen hoe efficiënt het aanwezige chlorofyl licht benut. Eén soort, Cliona caribbaea, produceerde zelfs meer voedsel dan nodig was voor de eigen groei. Volgens de berekeningen leveren de onderzochte sponzen ongeveer 11 procent van het voedsel op het rif. Daarmee zijn ze van grote betekenis in het voedselarme ecosysteem. De resultaten onderstrepen volgens Achlatis dat menselijke activiteiten zoals baggeren en sleepnetvisserij zorgvuldig moeten worden afgewogen.

Ook in de Amsterdamse grachten komen sponzen voor: er zijn minstens vijf soorten bekend. Ze groeien onder meer op kades, palen en bootbodems en kunnen tientallen jaren oud worden. Hun skelet bestaat vaak uit kalk of stevige vezels, waardoor ze ruwer aanvoelen dan een huishoudspons. Door water te filteren dragen ze bij aan de waterkwaliteit, leveren ze voedsel en bieden ze schuilplaatsen aan kleine dieren zoals wormen en krabben.