Van Dissel legt het nog één keer uit: drie sleutelmomenten uit coronaverhoor oud-OMT-voorzitter
In dit artikel:
Jaap van Dissel, de 69-jarige gepensioneerde hoogleraar en voormalig voorzitter van het Outbreak Management Team (OMT), toonde zich tijdens zijn eerste coronaverhoor vaak professoraal en geregeld geïrriteerd. Hij kwam niet met excuses; in plaats daarvan gaf hij uitgebreide toelichtingen en verdedigde hij keuzes uit de beginfase van de pandemie, terwijl hij zich regelmatig neerbuigend uitliet over politieke vragen die volgens hem meer op sensatie dan op inhoud gericht waren.
Een terugkerend onderwerp was of Nederland in maart 2020 niet te laat of te weinig rigoureus heeft ingegrepen. Van Dissel bleef terughoudend bij het pleiten voor een directe nationale lockdown omdat ingrijpen op het verkeerde moment volgens hem draagvlak kan ondermijnen en rampzalige gevolgen kan hebben als maatschappij en uitvoering daar niet op zijn voorbereid. Hij benadrukte dat beheersing van infectieziekten nooit helemaal maakbaar is en dat timing cruciaal is.
De enquêtecommissie vroeg door op de rol van het OMT en de politieke sturing. Van Dissel erkende impliciet dat ministers zich vaak op advies van het OMT hebben beroepen, en ergerde zich aan uitspraken van bestuurders — zoals premier Mark Rutte destijds — die OMT-adviezen als doorslaggevend of heilig presenteerden. Volgens hem moet bij een volgende crisis duidelijker worden gemaakt dat het OMT uitsluitend adviseert; hij pleit onder meer voor vaker prominent aanwezig beleidsgeslaag op het podium om die scheidslijn te benadrukken.
Wanneer Kamerleden suggereerden dat het RIVM of het OMT risico’s heeft onderschat of niet onafhankelijk optrad, reageerde Van Dissel soms prikkelbaar en corrigeerde hij absolute formuleringen. Ook bij confrontatie met interne RIVM-mailtjes van februari 2020 — waarin modelleurs mogelijk ‘catastrofale’ scenario’s schetsten zonder maatregelen — bleef hij terughoudend: het betrof volgens hem modelmatige, theoretische inschattingen en hij kon zich niet herinneren of die alarmistischer toon expliciet naar ministers was doorgegeven.
Van Dissel gaf toe zich soms fel en gepassioneerd te uiten en stelde dat die felheid voortkomt uit betrokkenheid bij zijn vak. De commissie plant een vervolgverhoor waarin hij specifiek terugkomt op beslissingen over de avondklok en schoolsluitingen. Zijn antwoorden illustreren de spanning tussen wetenschappelijk advies en politieke verantwoordelijkheid die tijdens de coronacrisis in Den Haag veel kritiek opleverde.